سود هر سهم (EPS) تقلیل یافته نرمال شده (عادی سازی شده) به سود هر سهم یک شرکت پس از تعدیل رویدادهای یک باره و احتساب تمام سهام در حال گردش (Outstanding Shares) و سهامی که به طور بالقوه می توانند در آینده منتشر شوند، اشاره دارد.
برخلاف سود هر سهم (EPS) معمولی که تنها سهام در حال گردش فعلی را در نظر می گیرد، EPS تقلیل یافته نرمال شده متغیرهایی مانند اوراق بهادار قابل تبدیل (Convertible Securities)، سهام ممتاز (Preferred Stock)، قراردادهای اختیار معامله سهام (Stock Options) و وارانت ها (Warrants) را نیز در محاسبات خود لحاظ می کند. در بازارهای مالی جهانی و بورس های معتبری مانند وال استریت، این معیار در واقع «بدترین سناریوی ممکن» (Worst-case view) از EPS را به تصویر می کشد؛ زیرا منطق ریاضی آن ساده است: افزایش تعداد سهام (مخرج کسر)، منجر به کاهش رقم سود به ازای هر سهم می شود. دقیقاً مانند پیتزایی که به قطعات بیشتری برش می خورد و در نتیجه سهم هر فرد از آن پیتزا کوچکتر می شود.
چگونه EPS تقلیل یافته نرمال شده، بینش دقیقی از سودآوری شرکت ارائه می دهد؟
در تحلیل فاندامنتال، EPS یکی از مهم ترین متغیرهایی است که برای تعیین سودآوری یک شرکت و ارزش گذاری تک تک سهام آن مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، در صورت های مالی و گزارش های تحقیقاتی کارگزاری ها (Brokerage Notes) نسخه های متفاوتی از این معیار منتشر می شود، بنابراین درک این موضوع که هر کدام دقیقاً چه چیزی را نشان می دهند، برای معامله گران و سرمایه گذاران بین المللی حیاتی است.
«درآمدهای نرمال شده» (Normalized earnings) سودهایی هستند که اثرات فصلی بودن، اقلام نامنظم مانند هزینه های غیرتکرارشونده، یا درآمدهای یک باره (مثلاً درآمد حاصل از فروش یکی از زیرمجموعه های شرکت) از آن ها حذف شده است. وقتی در بازارهای جهانی یک رویداد خاص مثل فروش دارایی ها باعث رشد ناگهانی سود می شود، سرمایه گذاران حرفه ای می دانند که این سود مستمر نیست؛ بنابراین با «نرمال سازی»، این نویزها را از صورت مالی حذف می کنند. در قدم بعدی، با اضافه کردن مفهوم «تقلیل» (Dilution) به این معادله، فرض بر این گذاشته می شود که تمامی اوراق بهادار قابل تبدیل (سرمایه گذاری هایی که قابلیت تبدیل شدن به سهام عادی را دارند) اعمال شده اند.
نکته مهم: شکاف و اختلاف بزرگ میان EPS نرمال شده و EPS تقلیل یافته نرمال شده، سیگنالی از ریسک بالاترِ تقلیل سود بالقوه است؛ چرا که افزایش شدید تعداد سهام موجود در بازار به این معناست که سود کمتری برای تقسیم میان سهامداران وجود خواهد داشت.
EPS تقلیل یافته؛ سنجه ی واقع بینانه در ارزش گذاری
لحاظ کردن تمامی سهام بالقوه ای که شرکت می تواند منتشر کند، با پخش کردن سود خالص شرکت در میان تعداد بیشتری از سهام، میزان تقلیل سود برای سهامداران فعلی را افزایش می دهد. در نتیجه، در حالی که ممکن است EPS تقلیل یافته نرمال شده یک شرکت گهگاه شبیه به EPS پایه (Basic EPS) آن باشد، اما در شرکت های بزرگ، باثبات و جاافتاده در سطح جهانی، این رقم تقریباً همیشه پایین تر است.
تحلیل گران نهادی و سرمایه گذاران خرد در بازارهای بین المللی، معمولاً در کنار سایر معیارهای سودآوری، EPS تقلیل یافته یک شرکت را در طول زمان ردیابی کرده و برای اهداف ارزش گذاری، آن را با شرکت های رقیب در همان صنعت مقایسه می کنند.
نمادی از فیلتر کردن نویزهای مالی برای دستیابی به واقعی ترین تصویر از سودآوری بنیادین.
مزایای تحلیل EPS تقلیل یافته نرمال شده
محاسبه ارقام EPS تقلیل یافته بر پایه درآمدهای نرمال شده و حذف رویدادهای یک باره، تصویر بسیار واقعی تری از سودآوری بنیادین شرکت ارائه می دهد. در بازارهای سهام (مانند نزدک یا نیویورک) این معیار خاص اغلب نادیده گرفته می شود، در حالی که نسبت به «EPS تیتروار» (Headline EPS – سودی که صرفاً بر اساس فعالیت های عملیاتی و سرمایه گذاری در دارایی های سرمایه ای محاسبه می شود)، ابزار اندازه گیری بسیار محتاطانه تر و محافظه کارانه تری برای تحلیل، ارزش گذاری و مقایسه های سرمایه گذاری فراهم می کند.
دلیل تمرکز سرمایه گذاران باهوش بر EPS تقلیل یافته این است که این عدد تصویر شفاف تری از درآمد واقعی شرکت را آشکار می کند. هرچه EPS تقلیل یافته نرمال شده یک شرکت همبستگی بیشتری با رقم EPS پایه آن داشته باشد و این دو به هم نزدیک تر باشند، سودآوری به ازای هر سهم باثبات تر است. در مقابل، هرچه این تفاوت بیشتر باشد، ریسک رقیق شدن سهام (Share Dilution) و ناپایدار بودن عملیات جاری شرکت بیشتر خواهد بود؛ پدیده ای که می تواند سرمایه گذاران ناآگاه را در تله های ارزشی (Value Traps) گرفتار کند.
مقایسه این دو عدد می تواند تحلیل گران و سرمایه گذاران را نسبت به تحولات بالقوه ای که احتمالاً منجر به کاهش سود سهامداران و افت سود تقسیمی (Dividend Payouts) می شود، آگاه سازد. همچنین، بررسی EPS تقلیل یافته نرمال شده به شناسایی شرکت هایی که حجم بالایی از اوراق بهادار قابل تبدیل و انتشار گسترده قراردادهای آپشن (اختیار معامله) دارند، کمک شایانی می کند.
نتیجه گیری
شاخص EPS تقلیل یافته نرمال شده، پتانسیل انتشار سهام اضافی در آینده را در نظر گرفته و درآمدهای نامنظم و غیرتکرارشونده را از محاسبات حذف می کند. این رویکرد، معیار محتاطانه تری از سودآوری را نسبت به EPS نرمال شده به تنهایی ارائه می دهد. شکاف های میان EPS نرمال شده و EPS تقلیل یافته نرمال شده می تواند نشان دهنده ریسک پنهان رقیق شدن سود باشد. سرمایه گذاران و تحلیل گران در بازارهای مالی جهان، این معیار را در طول زمان برای ارزش گذاری دقیق و مقایسه شرکت ها زیر نظر می گیرند. این شاخص قدرتمند به سرمایه گذاران کمک می کند تا شرکت هایی را شناسایی کنند که حجم قابل توجهی از اوراق بهادار قابل تبدیل و/یا آپشن های سهام در دست انتشار دارند؛ عواملی که می توانند در بلندمدت توزیع سود و بازدهی نهایی سهامدار را به شدت تحت تأثیر قرار دهند.
