ارزش اسمی (Notional Value) به کل مقدار پولی گفته می شود که یک موقعیت معاملاتی (پوزیشن) اخذ شده در یک قرارداد مالی، آن را کنترل می کند.
نکات کلیدی:
- ارزش اسمی به ارزش کل دارایی پایه (Underlying Asset) در یک قرارداد مشتقه (Derivative) اشاره دارد.
- این مفهوم معادل «ارزش اسمی یا ارزش برگه» (Face Value) است و به تعیین پرداخت ها روی دارایی های مالی کمک می کند.
- مقادیر ارزش اسمی به دلیل استفاده از اهرم (لوریج)، بسیار بالاتر از ارزش بازار (Market Value) هستند؛ چرا که اهرم، میزان کنترل سرمایه گذار بر دارایی را تقویت می کند.
- ارزش اسمی در قراردادهای سواپ (Swaps)، آپشن (Options – اختیار معامله) و مشتقات ارزی برای ارزیابی ریسک سبد سرمایه گذاری (پورتفو) استفاده می شود.
- این مفهوم به عنوان یک معیار پایه برای استراتژی های پوشش ریسک (Hedging) و ارزیابی های سرمایه گذاری عمل می کند.
ارزش اسمی (Notional Value) چیست؟
ارزش اسمی، ارزش کل دارایی مرتبط با یک قرارداد مالی است؛ حتی اگر سرمایه گذار برای ورود به آن معامله، تنها بخش کوچکی از آن مبلغ را پرداخت کرده باشد. این مفهوم به جای نشان دادن مبلغ سرمایه گذاری شده، میزان درگیری کامل و واقعی یک پوزیشن در بازار (Market Exposure) را نشان می دهد. ارزش اسمی معمولاً در بازارهای آپشن، فیوچرز (آتی)، سواپ و بازارهای ارزی (فارکس) برای اندازه گیری حجم یک قرارداد و ریسک های مربوط به آن استفاده می شود.
(در بازارهای دوطرفه مانند فارکس یا کریپتو، درک ارزش اسمی به تریدرها کمک می کند تا در زمان استفاده از لوریج های بالا، از حجم واقعی پولی که در بازار کنترل می کنند آگاه شوند و حد ضررهای خود را بر اساس ارزش کل پوزیشن تنظیم کنند، نه فقط بر اساس مارجین درگیر شده.)
در نقطه مقابل، «ارزش بازار» (Market Value) قیمتی است که آن پوزیشن می تواند با آن در بازار خرید و فروش شود و توسط خود بازار تعیین می گردد.
درک بهتر ارزش اسمی
ارزش اسمی، ارزش کل (یا ارزش اسمی روی برگه) یک پوزیشن در یک ابزار مالی مانند معاملات مشتقات است. این مفهوم به تمایز قائل شدن بین ارزش کل یک معامله و ارزش بازار (یا هزینه ورود به آن معامله) کمک می کند.
تصویری مفهومی برای نشان دادن تفاوت میان هزینه اندک ورود به معامله و ارزش کل دارایی تحت کنترل.
نحوه محاسبه ارزش اسمی
ارزش اسمی را می توان به شکل زیر محاسبه کرد:
NV=CS×UP
که در آن:
- NV = ارزش اسمی (Notional Value)
- CS = اندازه قرارداد (Contract Size)
- UP = قیمت دارایی پایه (Underlying Price)
ارزش اسمی قراردادهای مشتقه به دلیل استفاده از اهرم، بسیار بیشتر از ارزش بازار است. میزان اهرم استفاده شده با تقسیم ارزش اسمی بر ارزش بازار قابل محاسبه است:
L=NV÷MV
که در آن:
- L = اهرم یا لوریج (Leverage)
- NV = ارزش اسمی
- MV = ارزش بازار یا مارجین درگیر
ارزش اسمی در ارزیابی ریسک پورتفو نقشی یکپارچه و اساسی دارد. به عنوان مثال، اگر ارزش اسمی هر قرارداد E-mini S&P 500 برابر با 140,000 باشد، ممکن است ارزش بازار (مارجین اولیه برای ورود) تنها 10,000 باشد.
HR=CER÷NVRUA
HR = $1,000,000 \ $140,000 = 7.14
کاربردها در قراردادهای سواپ، آپشن و فارکس
در سواپ نرخ بهره، ارزش اسمی مقدار مشخصی است که بر اساس آن پرداخت های نرخ بهره مبادله می شود.
در یک قرارداد آپشن خرید برای سهام شرکت ABC با قیمت 20، هزینه هر قرارداد 1.50 است. هر قرارداد ۱۰۰ سهم را کنترل می کند. تریدر این قرارداد را به قیمت 150 خریداری می کند. ارزش اسمی این قرارداد 2,000 است.
در فارکس، اگر معامله روی جفت ارز GBP/USD باشد، مبلغ £ 10,000,000 معمولاً ارزش اسمی معامله خواهد بود. اگر معامله روی جفت ارز USD/JPY باشد، ارزش اسمی $ 10,000,000 خواهد بود.
تصویری انتزاعی از ارتباطات پیچیده شبکههای مالی بینالمللی برای قراردادهای سواپ، آپشن و جفتارزها.
چرا ارزش اسمی مهم است؟
ارزش اسمی در واقع مقدار دارایی پایه ای است که مدیران سرمایه گذاری ممکن است به دنبال پوشش ریسک در برابر آن باشند. در مقابل، ارزش بازار با گذشت زمان و بر اساس نوسانات تغییر می کند.
مبلغ اسمی مؤثر برابر است با ارزش اسمی منهای هزینه هرگونه پوشش ریسکی که خریداری شده است. به عنوان مثال برای یک پوزیشن 10,000، پرداخت 250 پرمیوم برای پوشش، مبلغ اسمی مؤثر را به $ 9,750 می رساند.
تفاوت بین ارزش اسمی و ارزش بازار چیست؟
ارزش اسمی به ارزش کل دارایی پایه اشاره دارد؛ به عنوان مثال، 5,000 دلار سهام خریداری شده در بازار آزاد. همچنین به عنوان ارزش روی برگه یک دارایی شناخته می شود. اما ارزش بازار، نشان دهنده این است که موقعیت فعلی در حال حاضر در بازار آزاد چقدر می ارزد.
آیا ارزش اسمی همان ارزش برگه (Face Value) است؟
بله. سرمایه گذاران ممکن است به دنبال پوشش ریسک در برابر ارزش اسمی یا ارزش برگه باشند، زیرا این مقدار نشان دهنده ارزش کامل دارایی پایه است.
یک سرمایه گذار برای پوشش ریسک در برابر قرار گرفتن در معرض یک دارایی، باید چه ارزشی را هدف قرار دهد؟
سرمایه گذاران برای پوشش ریسک در برابر یک دارایی، باید روی ارزش اسمی تمرکز کنند. به عنوان مثال، فرض کنید یک مدیر پورتفو مبلغ 10,000,000 دلار در اوراق قرضه ۱۰ ساله دولتی ایالات متحده سرمایه گذاری کرده است. این مدیر احتمالاً می خواهد از قراردادهای آپشن و اهرمی که ارائه می دهند استفاده کند تا کل ارزش اسمی سرمایه گذاری (یعنی همان 10,000,000 دلار) را پوشش دهد. هزینه ای برای این پوشش ریسک (همان هزینه خرید قراردادهای آپشن) وجود خواهد داشت، اما این هزینه معمولاً کسر بسیار کوچکی از ارزش اسمی دارایی است.
مبلغ اسمی مؤثر (Effective Notional Amount) یک سرمایه گذاری چیست؟
مبلغ اسمی مؤثر برابر است با ارزش اسمی (Face Value) منهای هزینه هرگونه پوشش ریسکی که در برابر آن خریداری شده است. برای مثال، یک سرمایه گذار می خواهد ریسک پوزیشن خرید (Long) خود به ارزش 10,000 دلار روی سهام XYZ را با خرید یک قرارداد آپشن فروش خارج از پول (Out-of-the-money Put) پوشش دهد. هزینه این قرارداد 2.50 به ازای هر ۱۰۰ سهم است، یعنی پرداخت 250 دلار پرمیوم برای پوشش کامل سرمایه گذاری 10,000 دلاری. با در نظر گرفتن هزینه پوشش ریسک، مبلغ اسمی مؤثر برابر می شود با 10,000 دلار منهای 250 دلار؛ یعنی مبلغ اسمی مؤثر 9,750 دلار خواهد بود.
نمایش مفهومی محافظت از سرمایه پایه و کسر هزینههای پوشش ریسک برای رسیدن به مبلغ مؤثر.
نتیجه گیری
ارزش اسمی یا ارزش برگه، ارزش کل یک دارایی پایه در معاملات مشتقات است. بنابراین، اگر یک سرمایه گذار بخواهد ریسک یک پوزیشن خرید روی سهام ABC را از طریق آپشن ها پوشش دهد، ممکن است بخواهد برای محافظت در برابر حرکات نزولی بازار، یک آپشن فروش (Put) بخرد. میزان این قرارداد فروش بر اساس ارزش اسمی سهامی است که سرمایه گذار به دنبال پوشش ریسک آن است.
ارزش اسمی تا زمانی که کاملاً پوشش داده شده باشد ثابت می ماند، در حالی که ارزش بازار تابع نوسانات بازار است (و در صورت عدم هج کردن، محافظتی در برابر نزول قیمت وجود ندارد). ارزش اسمی به عنوان یک خط پایه و معیار استاندارد برای اندازه گیری یک سرمایه گذاری و هرگونه پوشش ریسکی که ممکن است برای محافظت از سرمایه گذاری پایه به کار گرفته شود، عمل می کند.
