پروتکل تبادل اطلاعات مالی (Financial Information Exchange) که به اختصار FIX نامیده می شود، یک پروتکل ارتباطی استاندارد است که تبادل الکترونیکی و کارآمدِ اطلاعات مربوط به معاملات اوراق بهادار و دارایی های مالی را میان نهادهای مالی تسهیل می کند.
نکات کلیدی:
- پروتکل FIX یک استاندارد جهانی است که برای تبادل لحظه ای (Real-time) اطلاعات تراکنش های مالی میان بانک های سرمایه گذاری، بروکرهای فارکس و معامله گران نهادی استفاده می شود.
- این پروتکل امروزه به استاندارد بلامنازع ارتباطاتِ پیش از معامله (Pre-trade)، حین معامله (Trade) و پس از معامله (Post-trade) تبدیل شده است؛ به ویژه در بازارهای سهام و جریان های نقدینگی (Liquidity Pools).
- جامعه معاملاتی فیکس (The FIX Trading Community) که یک نهاد غیرانتفاعی است، تضمین می کند که این پروتکل همچنان متن باز (Open-source) باقی بماند و به توسعه خود ادامه دهد.
- این پروتکل با کاهش کارهای تکراری، حذف خطاهای انسانی و بهینه سازی فرآیندهای معاملاتی، کارایی بازار را به شدت افزایش می دهد.
- پروتکل FIX هم توسط نهادهای خریدار (Buy-side مانند صندوق های پوشش ریسک) و هم توسط کارگزاران فروشنده (Sell-side مانند بروکرهای نهادی) در بازارهای مالی جهان به طور گسترده پذیرفته شده است.
تبادل اطلاعات مالی یا FIX چیست؟
پروتکل تبادل اطلاعات مالی (FIX) یک استاندارد ارتباطی بسیار فراگیر است که امکان به اشتراک گذاری الکترونیکی و لحظه ایِ جزئیات تراکنش های مالی را فراهم می کند. این پروتکل که به نزدیک به ۳۰۰ شرکت عضو (از جمله بزرگ ترین بانک های سرمایه گذاری جهان، تامین کنندگان نقدینگی و هج فاندها) خدمات رسانی می کند، به عنوان استاندارد پیشرو برای پیام رسانی های مراحل پیش از معامله، حین معامله و پس از معامله شناخته می شود.
در دنیای ترید حرفه ای، منظور از پیام های «پیش از معامله»، دریافت مظنه های قیمت (Quotes) و عمق بازار (Market Depth) است. پیام های «حین معامله» شامل ارسال سفارشات خرید و فروش و «پس از معامله» شامل تاییدیه اجرای سفارش (Execution Reports) می شود.
پروتکل FIX ارتباطی یکپارچه و بدون وقفه را در بازارهای مالی تضمین کرده و محیطی سریع تر، شفاف تر و پاسخگوتر را برای معاملات ایجاد می کند. امروزه FIX به استاندارد عملی (De-facto) برای ارتباطات معاملاتی و همچنین گزارش دهی های قانونی در ایالات متحده تبدیل شده است. این پروتکل تقریباً با هر تکنولوژی شبکه ایِ رایجی سازگار است. شرکت .FIX Protocol, Ltd مالکیت و نگهداری از سیستم FIX را بر عهده دارد. این شرکت منحصراً برای تحقق همین هدف و اطمینان از اینکه سیستم در دسترس عموم باقی بماند، تأسیس شده است.
نمایش انتزاعی از پیام رسانی سریع و ایمن بین نهادهای مالی در مراحل پیش از معامله، حین معامله و پس از آن.
پروتکل FIX چگونه کار می کند؟
ارتباطات از طریق پروتکل FIX حوزه های مختلفی از جمله پیام رسانی متنی، ایمیل، تخصیص معاملات (Trade Allocations)، اخبار بازار، تغییرات سفارش، تبلیغات و گزارش های اجرای دستورات معاملاتی (Execution Reports) را پوشش می دهد. این سیستم که عمدتاً برای تعاملات بنگاه با بنگاه (B2B) استفاده می شود، برای بهبود پیام های تجاری و جریان تراکنش ها طراحی شده است.
در بازارهای فارکس و کریپتو، معامله گران الگوریتمی (Algo-Traders) و شرکت های معاملات فرکانس بالا (HFT) از طریق رابط برنامه نویسی این پروتکل که به FIX API معروف است، ربات های خود را مستقیماً و بدون واسطه پلتفرم هایی مثل متاتریدر، به هسته معاملات متصل می کنند تا تاخیر (Latency) را به حداقلِ میلی ثانیه برسانند.
پروتکل FIX این هدف را با به حداقل رساندن کارهای تکراری و کاهش زمان صرف شده برای ارتباطات تلفنی، پیام های کتبی، تراکنش های دستی و مستندسازی محقق می کند. صندوق های سرمایه گذاری، مدیران دارایی و شرکت های بانکی مزایای واضحی در استفاده از FIX می بینند. سیستم های FIX اطلاعات مالی دقیق و به موقع مربوط به معاملات را از طریق صرافی ها و بورس های مختلف منتقل می کنند.
این پروتکل در سال ۱۹۹۲ برای معاملات سهام بین دو غول مالی یعنی برادران سالومون (Salomon Brothers) و فیدلیتی اینوستمنتس (Fidelity Investments) معرفی شد. هدف از پیاده سازی FIX، ایجاد تراکنش ها و ثبت سوابق کارآمدتر و قابل پیگیری تر بود تا جایگزین سیستمی شود که عمدتاً از طریق تماس های تلفنی مدیریت می شد. در سیستم قدیمی، ابراز تمایل برای معامله (Indications of Interest) اغلب در وضعیت «پشت خط ماندن» گم می شد یا به معامله گر اشتباهی مسیریابی می گردید.
از آن زمان تاکنون، FIX به استاندارد ارتباطات الکترونیک در بازارهای سهام تبدیل شده و به طور فزاینده ای در سایر بازارهای مالی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
انجمن ارتباطات مالی بین بانکی جهانی (SWIFT – سوئیفت) استاندارد ارتباطی برای پیام رسانی های بخش پشتیبانی (Back Office) است، در حالی که پروتکل FIX استاندارد پیام رسانی برای بخش عملیاتی و خط مقدم معاملات (Front Office) محسوب می شود.
FIX برای ارسال سریع سفارشات ترید به بازار استفاده می شود، اما SWIFT برای تسویه حساب نهایی و انتقال واقعی پول بین بانک ها پس از انجام معامله کاربرد دارد.
چه کسانی از پروتکل FIX استفاده می کنند؟
پروتکل FIX در میان هر دو طرف بازار مالی، یعنی خریداران (نهادهای سرمایه گذاری) و فروشندگان (بروکرها/دیلرها) بسیار محبوب است. کاربران این پروتکل شامل صندوق های سرمایه گذاری مشترک، بانک های سرمایه گذاری، بروکرها، بورس های اوراق بهادار و کالا و سایر شبکه های ارتباط الکترونیکی (ECNها) می شوند. اگرچه این پروتکل عمدتاً برای تراکنش های سهام استفاده می شود، اما توانایی پردازش معاملات اوراق قرضه، ارزهای خارجی (فارکس) و ابزارهای مشتقه (Derivatives) را نیز به بهترین شکل دارد.
در بازار فارکس، بروکرهای مدل ECN یا STP از طریق همین پروتکل FIX است که سفارشات مشتریان خود را مستقیماً به تامین کنندگان نقدینگی مانند بانک های بزرگ جهانی (Liquidity Providers) متصل می کنند تا سفارشات بدون دخالت میز معاملاتی (No Dealing Desk) اجرا شوند.
شرکت های عضو «جامعه معاملاتی FIX»، این استاندارد پیام رسانی را حفظ کرده و به توسعه آن ادامه می دهند. اعضای این جامعه شامل چندین موسسه مالی پیشرو در سراسر جهان هستند. کارهای انجام شده توسط این شرکت ها تضمین می کند که این استاندارد به تکامل خود ادامه دهد تا نیازهای جدید و نوظهور معاملاتی را برآورده سازد. اقدامات آن ها همچنین باعث ترویج استفاده از FIX در سراسر جهان می شود. خودِ پروتکل FIX یک استاندارد غیر انحصاری، رایگان و متن باز است که دائماً توسط شرکت های عضو در حال توسعه است.
تصویری از اتصال یکپارچه بروکرها، صندوق های سرمایه گذاری و تامین کنندگان نقدینگی بدون دخالت واسطه ها.
تحولات و روندهای آینده برای پروتکل FIX
پروتکل FIX به طور مداوم در حال تکامل است تا با تغییرات صنعت مالی و تکنولوژی همگام بماند. در سال های اخیر، اعضا در حال بحث و بررسی چالش ها و مسائل روز بوده اند که از جمله آن ها می توان به امنیت سایبری، ارزهای دیجیتال، بلاک چین، شفافیت در اجرای سفارشات (Execution Transparency) و بهبود عملکرد سیستم اشاره کرد.
با ورود سرمایه های سازمانی به بازار کریپتوکارنسی، امروزه صرافی های بزرگ ارز دیجیتال نظیر بایننس و کوین بیس نیز بستر FIX API را برای مشتریان حقوقی و نهادی خود فراهم کرده اند تا این نهادها بتوانند استراتژی های آربیتراژ و معاملات الگوریتمی خود را با زیرساخت های استاندارد جهانی در بازار کریپتو پیاده سازی کنند.
شرکت ها می توانند برای دریافت راهنمایی های لازم، دستورالعمل پیاده سازی FIX را از وب سایت جامعه معاملاتی FIX دانلود کنند.
نتیجه گیری
پروتکل تبادل اطلاعات مالی (FIX) انقلابی در نحوه اشتراک گذاری داده های معاملاتی در سطح جهانی ایجاد کرده و خود را به عنوان استاندارد طلایی و بی رقیب برای ارتباطات پیش از معامله، حین معامله و پس از معامله تثبیت نموده است. استفاده گسترده از این سیستم توسط نزدیک به ۳۰۰ نهاد مالی برجسته، از جمله بانک های سرمایه گذاری بزرگ، بروکرهای فارکس و صرافی های ارز دیجیتال، اهمیت حیاتی آن را در بازارهای مالی بین المللی نشان می دهد. FIX با به حداقل رساندن افزونگی داده ها، حذف خطاهای انسانی و افزایش چشمگیر سرعتِ جریان تراکنش ها، ارتباطات تجاری را بهینه می کند و برای معامله گران نهادی، هج فاندها و شرکت های معاملاتی فرکانس بالا (HFT) یک ابزار ضروری محسوب می شود. از آنجا که FIX یک پروتکل پویا و در حال تکامل است، به خوبی توانسته خود را با پیشرفت های صنعتی مانند بلاک چین و نیازهای پیچیده امنیت سایبری وفق دهد و جایگاه خود را به عنوان شریان اصلی تبادل اطلاعات در بازارهای مالی جهان حفظ کند.
