پیش بینی می شود ارزش اقتصاد جهانی مبتنی بر فضا تا سال ۲۰۳۵ تا سه برابر افزایش یافته و به ۱.۸ تریلیون دلار برسد. (منبع: گزارش مشترک مجمع جهانی اقتصاد و شرکت مشاوره مک کینزی)
یکی از حوزه های سرمایه گذاری که پتانسیل رشد صعودی بی نظیری (Upside Potential) را در سال های آینده نوید می دهد، صنعت فضا است. این بخش که روزگاری صرفاً در انحصار دولت ها بود و هیچ بازدهی مالی مستقیمی نداشت، امروزه به شدت خصوصی سازی شده، مسیر نوآوری را با سرعتی بالا طی می کند و سرمایه های کلانی را از سوی غول های فناوری و کارآفرینانی همچون ایلان ماسک (Elon Musk) و جف بزوس (Jeff Bezos) جذب کرده است.
انتظار می رود ارزش اقتصاد مبتنی بر فضا تا سال ۲۰۳۵ با رشدی چشمگیر به ۱.۸ تریلیون دلار برسد؛ چرا که فناوری های فضایی نقشی فزاینده و حیاتی در زندگی روزمره روی زمین ایفا خواهند کرد. بسیاری از تحلیل گران ارشد وال استریت بر این باورند که اهمیت این فناوری ها در آینده نزدیک برای زندگی روزمره بشر، به اندازه تراشه ها و نیمه رساناها (Semiconductors) حیاتی خواهد شد.
نکات کلیدی که باید بدانید
- شما می توانید روی شرکت های بزرگ و تثبیت شده ای سرمایه گذاری کنید که بخشی از درآمدهای خود را از پروژه های فضایی به دست می آورند، یا به سراغ شرکت های کوچک تر و نوظهوری بروید که تمرکز ۱۰۰ درصدی آن ها بر حوزه فضا است (شرکت های Pure-play).
- سرمایه گذاری در شرکت های چندرشته ای بزرگ، بازدهی پایدارتر و ریسک کمتری به همراه دارد؛ در حالی که شرکت های تخصصی نوپا، پتانسیل سودآوری بسیار بالا و در عین حال ریسک ورشکستگی شدیدی دارند.
- خرید سهام انفرادی شرکت های صرفاً فضایی (Pure-plays) به دلیل نوسانات شدید بازار، فوق العاده ریسک بودجه است.
- گزینه ای امن تر و منطقی تر برای سرمایه گذاران خرد و نهادی، استفاده از صندوق های قابل معامله در بورس (ETFs) است که سبدی متنوع از سهام فضایی را در خود جای داده اند.
سرمایه گذاری مستقیم: سهام شرکت های تخصصی حوزه فضا (Single Space Stocks)
هیجان ناشی از فرصت های سودآوری در فضا، منجر به شکل گیری کسب وکارهای متعددی در این بخش شده است. در سال های اخیر، برخی از این شرکت ها از طریق عرضه اولیه عمومی (IPO) یا از طریق ادغام با شرکت های چک سفید امضا (SPACs) وارد بازارهای بورس بین المللی شده اند و اکنون امکان خرید سهام آن ها برای عموم فراهم است.
چند نمونه برجسته از این دست شرکت ها عبارتند از:
- ای اس تی اسپیس موبایل (AST SpaceMobile): این شرکت مستقر در تگزاس، بر روی ساخت شبکه پهن باند تلفن همراه ماهواره ای در فضا کار می کند تا نقاط کور ارتباطی (Dead Zones) را در سراسر کره زمین از بین ببرد.
- راکت لب (Rocket Lab USA – RKLB): یک شرکت پیشرو مستقر در کالیفرنیا که در زمینه طراحی، ساخت و پرتاب موشک های سبک و ماهواره ها به مدار زمین فعالیت می کند و رقیب جدی تجاری برای بخش پرتاب های سبک به شمار می رود.
- اینتوئیتیو ماشینز (Intuitive Machines – LUNR): این شرکت تگزاسی به طور تخصصی در زمینه پشتیبانی از ماموریت های فرود بر ماه و ساخت زیرساخت های لازم برای حضور پایدار انسان در ماه فعالیت می کند. این شرکت علاوه بر قراردادهای بزرگ با ناسا (NASA)، با شرکت های خصوصی نیز همکاری دارد و در حوزه توسعه ماهواره ها فعال است.
نمایشی از زیرساخت های پیشرفته، پرهزینه و پیچیده شرکت های تخصصی فضا (Pure-play) و روند ساخت تجهیزات مداری.
پتانسیل بازار و ریسک های ساختاری
سرمایه گذاری در شرکت های Pure-play فضایی (شرکت هایی که ۱۰۰٪ درآمد آن ها وابسته به فضا است) با ریسک بسیار بالایی همراه است. فرصت های پیش رو بی نظیرند، اما احتمال ورشکستگی (Going Bust) نیز به همان اندازه بالا است.
بسیاری از پروژه های فضایی نیازمند مخارج سرمایه ای (CapEx) سنگین اولیه هستند که ممکن است تا سال ها هیچ جریانی از بازدهی مالی یا جریان نقدی آزاد (Free Cash Flow) ایجاد نکنند. تبدیل یک ایده از فاز اولیه تا رسیدن به مرحله سودآوری تجاری در مقیاس وسیع، فرآیندی زمان بر است. در این مسیر، همواره خطراتی مانند تغییرات رگولاتوری، لغو قراردادهای دولتی یا تشدید رقابت می توانند ارزش کل پروژه را به خطر بیندازند.
این ویژگی ها باعث نوسانات شدید قیمتی (Volatility) در ارزش سهام این شرکت ها می شود. سرمایه گذاران در این حوزه معمولاً ایده آلیست هستند و قیمت گذاری سهام رشد محور (Growth Stocks) را بر اساس پتانسیل بلندمدت شرکت انجام می دهند. بنابراین، هرگونه تاخیر عملیاتی یا نیاز به تامین مالی مجدد (که در این صنعت بسیار رایج است) می تواند به موج های فروش سنگین (Sell-offs) منجر شود.
یک نمونه ملموس در این زمینه، شرکت ویرجین گلکتیک (Virgin Galactic Holdings – SPCE) است. سهام این شرکت پروازهای فضایی تجاری بریتانیایی-آمریکایی در پنج سال گذشته حدود ۹۸ درصد افت ارزش داشته و اکنون زیر ۳ دلار به ازای هر سهم معامله می شود که نشان دهنده ریسک شدید سرمایه گذاری روی شرکت های تک محوره است.
گزینه های ایمن تر برای ورود به بازار فضا
برای سرمایه گذارانی که به دنبال مدیریت ریسک در اقتصاد پرنوسان فضا هستند، ورود از طریق غول های تثبیت شده هوافضا و صندوق های سرمایه گذاری تخصصی (ETF)، رویکردی ایمن تر و هوشمندانه تر محسوب می شود.
۱. شرکت های صنایع هوافضا و دفاعی (Aerospace and Defense)
یک راه جایگزین و با ریسک کمتر برای مشارکت در اقتصاد فضا، خرید سهام شرکت های بزرگ حوزه هوافضا و دفاع (A&D) است. این غول های صنعتی عمدتاً به دلیل ساخت قطعات هواپیماهای تجاری، سیستم های نظامی و تسلیحاتی شناخته می شوند. با این حال، تخصص فنی و مقیاس مالی این شرکت ها به آن ها اجازه می دهد تا به راحتی وارد بخش های نوظهور و مشترک مانند فناوری های فضایی شوند.
برخی از بزرگ ترین شرکت های دفاعی که فعالیت های فضایی گسترده ای دارند عبارتند از:
- لاکهید مارتین (Lockheed Martin – LMT)
- نورثروپ گرامن (Northrop Grumman – NOC)
- بوئینگ (Boeing – BA)
- ال۳ هریس (L3Harris Technologies – LHX)
اگر اقتصاد فضایی به پیش بینی های خوش بینانه خود دست یابد، این شرکت ها قطعاً سهم بزرگی از سودآوری آن را از طریق قراردادهای دولتی و نظامی به دست خواهند آورد. جنبه منفی این رویکرد آن است که شما در معرض مستقیم و خالص (Pure Exposure) رشد بخش فضا قرار نمی گیرید و تنوع سبد دارایی این شرکت ها ممکن است پتانسیل سودآوری نجومی شما را کاهش دهد. همچنین، برخی از سرمایه گذاران به دلایل اخلاقی یا ایدئولوژیک تمایلی به نگهداری سهام شرکت های صنایع نظامی ندارند.
تصویری که نشان دهنده ظرفیت و مقیاس عظیم شرکت های هوافضا و دفاعی در ادغام پروژه های هوانوردی سنتی با فناوری های فضایی است.
۲. صندوق های قابل معامله در بورس (ETFs)
رشد سریع بخش فضا منجر به راه اندازی صندوق های ETF تخصصی در این حوزه شده است. این صندوق ها به سرمایه گذاران امکان می دهند تا به جای تلاش برای انتخاب یک سهم برنده (که کاری بسیار دشوار و پرریسک است)، سبدی متنوع از شرکت های فعال در زنجیره ارزش فضا را خریداری کنند. با این حال، باید توجه داشت که میزان مواجهه (Exposure) هر ETF با پروژه های خالص فضایی تفاوت چشمگیری با دیگری دارد.
محبوب ترین صندوق های ETF حوزه فضا در بازارهای جهانی عبارتند از:
- Procure Space ETF (UFO)
- ARK Space Exploration & Innovation ETF (ARKX)
- SPDR S&P Kensho Final Frontiers ETF (ROKT)
- Spear Alpha ETF (SPRX)
- VanEck Space Innovators ETF (JEDI)
توصیه معاملاتی: قبل از تخصیص سرمایه به این صندوق ها، حتماً نسبت هزینه ها (Expense Ratios)، متدولوژی انتخاب سهام، حوزه های تمرکز جغرافیایی و دارایی های موجود در پرتفوی (Holdings) آن ها را به دقت بررسی کنید.
نتیجه گیری
سرمایه گذاری در صنعت فضایی فرصتی هیجان انگیز با پتانسیل بازدهی فوق العاده بالا است، اما مسیر آن می تواند بسیار پرهزینه، پرنوسان و استرس زا باشد. سهام شرکت های تخصصی فضایی (Pure-plays) همچنان مانند سرمایه گذاری های جسورانه (Venture Capital) رفتار می کنند؛ دارایی هایی با نوسان بالا، نیازمند سرمایه های کلان مداوم و اغلب پیش از مرحله درآمدزایی تجاری (Pre-revenue). برای اکثر سرمایه گذاران فعال در بازارهای بین المللی، بهترین استراتژی جهت بهره مندی از رشد این صنعت، توزیع ریسک از طریق صندوق های ETF یا تمرکز بر غول های هوافضایی و دفاعی است.
