تجارت مشارکتی یا «C-commerce» بهینه سازی کانال های تأمین و توزیع برای بهره برداری حداکثری از اقتصاد جهانی با استفاده کارآمد از فناوری های نوین است. در این مدل، سازمان ها برای به حداکثر رساندن بهره وری و سودآوری، با یکدیگر همکاری می کنند. با این حال، مفهوم تجارت مشارکتی فراتر از روابط بنگاه با بنگاه (B2B) است و می تواند شامل تعاملات همتا به همتا (P2P) باشد؛ جایی که مصرف کنندگان به جای اتکای صرف به شرکت ها، نیازهای خود را از طریق یکدیگر تأمین می کنند.
چگونه تجارت مشارکتی کسب و کارها را به هم پیوند می دهد؟
تجارت مشارکتی (C-commerce) تمرکز جدید سازمان هایی است که قصد دارند سودآورتر و رقابتی تر عمل کنند. همکاری، چشم اندازهای تازه ای را نسبت به تأمین کنندگان، رقبا و مشتریان ایجاد می کند. هدف اصلی تجارت مشارکتی این است که کسب وکارها از مدل های سنتی «تولید و فروش» فاصله گرفته و به سمت «یکپارچه سازی کسب وکارهای مختلف» حرکت کنند.
شرکت ها در این مدل ممکن است از پلتفرم های تکنولوژیک مشترک استفاده کنند، با یکدیگر معاملات تجاری انجام دهند و گاهی تا حدی ادغام عمودی (Vertical Integration) داشته باشند. در واقع، تجارت مشارکتی شامل انجام معاملات تجاری بین شرکت ها از طریق کانال های الکترونیکی است.
نکته مهم: شرکت ها از تجارت مشارکتی برای هم افزایی با تأمین کنندگان و حتی رقبا جهت افزایش بهره وری استفاده می کنند، اما این مدل همچنین یک استراتژی فروش قدرتمند برای تصاحب سهم بیشتری از بازار است.
مقایسه تجارت مشارکتی و تجارت الکترونیک (E-commerce)
تجارت الکترونیک (E-commerce) به معنای خرید یا فروش محصولات و خدمات به صورت آنلاین است. در فضای تجارت مشارکتی، ما با یک پارادایم متفاوت روبرو هستیم؛ به ویژه در مدل همتا به همتا که مصرف کنندگان نیازهای خود را از یکدیگر تأمین می کنند. نمونه های این مدل شامل پلتفرم هایی است که به مصرف کنندگان اجازه می دهد کالاها را به یکدیگر اجاره دهند، یا بازارهایی مانند «Meta Marketplace» (فیس بوک سابق) که امکان فروش کالاهای دست دوم را فراهم می کنند.
با این حال، شرکت های بزرگ نیز در حال پذیرش این شکل از تجارت مشارکتی هستند. برای مثال، برند «پاتاگونیا» (Patagonia) با «eBay» همکاری کرده است تا تجهیزات دست دوم خود را خرید و فروش کند، و «REI» نیز تجهیزات استفاده شده را بازخرید و دوباره به فروش می رساند. در همین حال، شرکت هایی مانند «اپل» برنامه های تعویض (Trade-in) برای محصولات خود ارائه می دهند.
برند لوکس «بربری» (Burberry) نیز با یکپارچه سازی تأمین کنندگان و مشتریان، به خریداران اجازه می دهد نفوذ بیشتری بر طراحی محصول و تبلیغات بازاریابی داشته باشند؛ این کار از طریق اتصال داده های فروش و فعالیت های شبکه های اجتماعی انجام می شود. یک نمونه دیگر از تجارت مشارکتی، چاپ سه بعدی است؛ جایی که دارندگان چاپگرهای سه بعدی می توانند اشیاء را به صورت سفارشی برای خود یا دیگران چاپ کرده و نهایتاً آن ها را در پلتفرم هایی مانند «Etsy» به فروش برسانند.
مفهومی از بازارهای آنلاین و اشتراکی که فراتر از فروش ساده عمل می کنند.
مثال های تجارت مشارکتی در عمل
برای درک بهتر، فرض کنید شرکت «XYZ» دهه هاست که قطعات خاصی را تولید و بازاریابی می کند. اخیراً شرکت «ABC» صنعت این قطعات را متحول کرده و می تواند آن ها را با هزینه کمتر و بهره وری بالاتر تولید کند. شرکت XYZ تصمیم می گیرد با شرکت ABC همکاری کند و به جای صرف هزینه برای تولید، روی بازاریابی، فروش و خدمات پس ازفروشِ محصولاتِ شرکت ABC تمرکز کند.
در این سناریو، شرکت XYZ سودآوری خود را افزایش می دهد زیرا دیگر نیازی به پرداخت هزینه های سنگین تولید (CapEx) برای قطعات خود ندارد و در عوض بر کسب وکار با حاشیه سود بالاتر (یعنی فروش و خدمات) تمرکز می کند. شرکت ABC نیز به دلیل حجم عظیم فروشی که شرکت XYZ برای او ایجاد می کند، از افزایش درآمد بهره مند می شود.
به عنوان یک مثال ملموس در دنیای واقعی، «DoorDash» با بسیاری از برندهای ملی مانند «مک دونالد» و «چیپوتل» همکاری کرده تا خدمات تحویل غذای سریع را ارائه دهد و مدل کسب وکار خود را بر پایه تجارت مشارکتی بنا کند. آن ها از آن زمان، خدمات تحویل خود را از رستوران ها به خرده فروشان گسترش داده و حتی «ناوگان» رانندگان خود را در اختیار کسب وکارهای دیگر قرار می دهند.
نتیجه گیری
تجارت مشارکتی (C-commerce) فراتر از یک تغییر تکنولوژیک، یک تغییر استراتژیک در نحوه تعامل سازمان ها با یکدیگر و مشتریان است. با ادغام منابع، به اشتراک گذاری کانال های توزیع و بهره گیری از پلتفرم های مشترک، شرکت ها می توانند هزینه های عملیاتی را کاهش داده و همزمان دامنه نفوذ خود را در بازارهای جهانی گسترش دهند. این مدل نه تنها به شرکت های بزرگ اجازه می دهد تا با همکاری با رقبا و تامین کنندگان به کارایی عملیاتی برسند، بلکه با تکیه بر اقتصاد اشتراکی (Sharing Economy)، قدرت بیشتری را به دست مصرف کنندگان می سپارد تا در یک چرخه پایدارتر اقتصادی مشارکت کنند. در دنیای امروز که سرعت تغییرات در بازارهای جهانی بالاست، تجارت مشارکتی ابزاری کلیدی برای تاب آوری و مقیاس پذیری کسب و کارها محسوب می شود.
