هوش مصنوعی (AI) به عنوان تحول آفرین ترین فناوری قرن بیست ویکم شناخته می شود؛ پدیده ای که می توان آن را با اختراعات تاریخ سازی همچون برق و اینترنت مقایسه کرد. به گفته ی حامیان و پیشگامان این عرصه، هوش مصنوعی می تواند رویکرد ما در مواجهه با مسائل پیچیده را به طور بنیادین دگرگون کرده و در این مسیر، جهان را تغییر دهد.
طبیعتاً، شرکت های بزرگ و دولت ها در حال رقابتی نفس گیر برای رهبری این انقلاب فناوری هستند. از نظر حجم مخارج و سرمایه گذاری در هوش مصنوعی، ایالات متحده با اختلاف چشمگیری در جایگاه نخست قرار دارد و پس از آن کشورهای چین و بریتانیا رتبه های بعدی را به خود اختصاص داده اند. در ادامه، به بررسی دقیق میزان سرمایه گذاری این کشورهای پیشرو می پردازیم.
نکات کلیدی
- بخش خصوصی و دولت ایالات متحده بسیار بیشتر از همتایان خود در سایر کشورها در حوزه هوش مصنوعی سرمایه گذاری می کنند.
- بخش خصوصی آمریکا تنها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در این حوزه سرمایه گذاری کرده است؛ رقمی که حدوداً ۱۰ برابر بیشتر از سرمایه گذاری چین (رتبه دوم) است.
- از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، بخش خصوصی ایالات متحده مجموعاً ۴۷۰ میلیارد دلار به هوش مصنوعی تزریق کرده که تقریباً چهار برابرِ سرمایه گذاری بخش خصوصی چین در همین بازه زمانی است.
- مخارج عمومی ایالات متحده در قراردادهای مرتبط با هوش مصنوعی بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ بالغ بر ۵.۲ میلیارد دلار بوده است که وزارت دفاع این کشور (DoD) حدود ۷۵ درصد از این مبلغ را به خود اختصاص داده است.
ایالات متحده آمریکا (The United States)
ایالات متحده با اختلاف فراوان، بزرگترین سرمایه گذار جهان در هوش مصنوعی است؛ چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی. مجموع سرمایه گذاری بخش خصوصی آمریکا از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ بالغ بر ۴۷۱ میلیارد دلار بوده است که از این مبلغ، ۱۰۹ میلیارد دلار تنها در سال ۲۰۲۴ تخصیص یافته است. سرمایه گذاری های سنگین دولتی در کنار فرصت های بی شمار درآمدزایی، منجر به رونق شگرف استارتاپ های مرتبط با هوش مصنوعی شده است. در همین حال، شرکت های تثبیت شده و غول های فناوری مانند متا (META)، گوگل (GOOGL) و آمازون (AMZN) در حال سرمایه گذاری های چند میلیارد دلاری هستند تا جایگاه خود را در خط مقدم این تکنولوژی تثبیت کنند.
این تزریق سرمایه عظیم، یکی از دلایل اصلی رشد خیره کننده سهام شرکت های فناوری – موسوم به هفت شگفت انگیز (Magnificent Seven) – در شاخص های S&P 500 و نزدک (Nasdaq) است. معامله گران بازار سهام و صندوق های ETF، نوسانات این شرکت های پیشرو در AI را به عنوان قطب نمای اصلی برای پیش بینی سنتیمنت بازار در نظر می گیرند.
بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، دولت ایالات متحده حدود ۳۲۸ میلیارد دلار در هوش مصنوعی سرمایه گذاری کرده است که رقمی بسیار فراتر از هر کشور دیگری است. بر اساس داده های AIPRM، این بودجه ها عمدتاً به حوزه های علم تصمیم گیری (Decision Science)، سپس بینایی ماشین (Computer Vision)، سیستم های خودکار (Autonomy)، یادگیری ماشین (Machine Learning) و در نهایت پردازش زبان طبیعی (NLP) اختصاص یافته است. بزرگترین نهاد هزینه کننده در این میان، وزارت دفاع آمریکا بوده است.
دولت آمریکا همچنین بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳، مبلغ ۵.۲ میلیارد دلار را مستقیماً صرف قراردادهای حوزه هوش مصنوعی کرده است که باز هم رتبه اول را در جهان دارد.
تصویری نمایانگر ترکیب بازارهای مالی و فناوری پیشرفته هوش مصنوعی در محیطی شبیه به سیلیکون ولی.
چین (China)
چین، به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، با فاصله ای زیاد در رتبه دوم سرمایه گذاری بخش خصوصی در هوش مصنوعی قرار دارد. بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، بخش خصوصی چین ۱۱۹ میلیارد دلار در این فناوری سرمایه گذاری کرده است که شامل ۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ می شود. شرکت های بزرگی همچون علی بابا (BABA)، تنسنت (Tencent) و بایدو (BIDU) پرچمدار این حرکت بوده اند؛ به طوری که شرکت بایدو اخیراً ناوگانی از تاکسی های رباتیک (روبوتاکسی) را در سراسر شهرهای بزرگ این کشور راه اندازی کرده است.
بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، دولت چین ۱۳۳ میلیارد دلار روی این تکنولوژی هزینه کرده است. همچنین در سال ۲۰۲۵، این کشور یک صندوق ملی صنعت هوش مصنوعی را با تمرکز بر پروژه های مراحل اولیه (Early-stage) و سرمایه گذاری در سراسر زنجیره تأمین این فناوری تأسیس کرد.
رقابت تنگاتنگ پکن و واشنگتن بر سر توسعه هوش مصنوعی و زنجیره تأمین نیمه هادی ها (Semiconductors)، به ایجاد جنگ های تعرفه ای و تحریم های متقابل دامن زده است. برای سرمایه گذارانی که در حوزه فارکس و بازارهای سهام جهانی فعال هستند، اخبار مربوط به این جنگ تکنولوژیک می تواند نوسانات شدیدی در دارایی های پرریسک و جفت ارزهای مرتبط ایجاد کند.
طبق گزارش «شاخص هوش مصنوعی ۲۰۲۵» از دانشگاه استنفورد، چین در حال کاهش فاصله عملکردی خود با ایالات متحده است و در زمینه انتشار مقالات علمی و ثبت اختراعات (پتنت) هوش مصنوعی پیشتاز جهان به شمار می رود. همچنین، دیدگاه عمومی نسبت به هوش مصنوعی در چین، مثبت تر از سایر کشورهاست.
تصویری از یک خودروی خودران و هوشمند (رباتاکسی) در یکی از شهرهای مدرن و پیشرفته چین.
بریتانیا (The United Kingdom)
دولت بریتانیا اعلام کرده است که هوش مصنوعی «در قلب استراتژی این کشور برای هدایت رشد اقتصادی و بهبود ارائه خدمات عمومی» قرار دارد. بریتانیا بر این باور است که این فناوری می تواند بهینه سازی های گسترده ای را با هزینه ای کمتر ارائه دهد و قصد دارد از آن در زمینه های مختلفی استفاده کند؛ از شخصی سازی حمایت های آموزشی برای کودکان با نیازهای ویژه گرفته تا اجرای شبیه سازی های علمی بسیار پیچیده.
این امیدهای بزرگ، دولت بریتانیا را بر آن داشت تا دست به جیب شود. بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳، این کشور حدود ۲۶ میلیارد دلار در زمینه هوش مصنوعی هزینه کرد که (طبق ادعای نویسنده) معادل حدود ۸.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور است و بریتانیا را به سومین سرمایه گذار بزرگ در این فناوری – بالاتر از کشورهای بسیار بزرگ تری مانند هند و کانادا – تبدیل می کند.
این سرمایه عظیم در حال کمک به تقویت تحقیقات آکادمیک در دانشگاه ها و هموارسازی مسیر برای استارتاپ های هیجان انگیزی نظیر دیپ مایند (DeepMind)، ویو (Wayve)، سینتزیا (Synthesia) و الون لبز (ElevenLabs) است.
از آنجایی که لندن به طور سنتی یکی از قطب های اصلی بازار فارکس (Forex) و فین تک در جهان محسوب می شود، ادغام زیرساخت های هوش مصنوعی بریتانیا با بازارهای مالی این کشور، در حال تحول چشمگیر الگوریتم های معاملاتی و سیستم های بانکداری سرمایه گذاری بین المللی است.
همچنین این اکوسیستم جذاب، موفق به جذب سرمایه گذاری های خارجی از سوی غول هایی مانند آلفابت، مایکروسافت (MSFT) و انویدیا (NVDA) شده است.
نمایی از ادغام تکنولوژی هوش مصنوعی با بازارهای مالی در پس زمینه شهر لندن.
نتیجه گیری
ظهور فناوری های نوآورانه و ساختارشکن می تواند باعث شکوفایی یا نابودی کامل شرکت ها و حتی کل اقتصادها شود. گفته می شود که هوش مصنوعی به اندازه کشف برق، اختراع اتومبیل و اینترنت انقلابی است؛ بنابراین جای تعجب نیست که صنایع و دولت ها در حال صرف ثروت های هنگفتی برای آن هستند.
در حال حاضر، این سرمایه گذاری ها بازدهی و سودآوری چشمگیری ایجاد نکرده اند. با این حال، انتظار می رود این وضعیت به زودی تغییر کند. امیدهای زیادی وجود دارد که توانایی بی نظیر هوش مصنوعی در افزایش بهره وری و کاهش هزینه ها، به محرک اصلی رشد اقتصادی در سال های پیش رو تبدیل شود.
