پیتر گراتون، دارای مدرک دکترا، یک ویراستار و استاد دانشگاه مستقر در نیواورلئان است که بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت در حوزه های سرمایه گذاری، اقتصاد و سیاست گذاری عمومی دارد. پیتر کار خود را با پوشش اخبار بازارها در پلتفرم مولتکس (رویترز) آغاز کرد و سپس دامنه فعالیت خود را به حوزه های سرمایه گذاری، اخلاق حرفه ای، سیاست گذاری عمومی و صنایع سلامت و گردشگری گسترش داد.
نکات کلیدی
- فارغ التحصیلان دانشگاهی می توانند انتظار میانگین بازده سالانه ۱۲.۵ درصدی از سرمایه گذاری خود (ROI) داشته باشند که به مراتب عملکرد بهتری نسبت به بازده سنتی بازار سهام و اوراق قرضه دارد.
- مزایای مالی داشتن مدرک دانشگاهی همچنان در سطح بالایی قرار دارد؛ به طوری که فارغ التحصیلان حدود ۷۰ درصد بیشتر از کارگران مشابه بدون مدرک دانشگاهی درآمد کسب می کنند.
- قابل توجه ترین هزینه رفتن به دانشگاه، «هزینه فرصت» (Opportunity Cost) ناشی از دستمزدهای از دست رفته در دوران تحصیل است، نه شهریه و هزینه های جاری.
- طول کشیدن دوران تحصیل بیش از چهار سال، می تواند بازده مالی تحصیلات دانشگاهی را به شدت کاهش دهد.
- علی رغم نگرانی ها در مورد افزایش هزینه ها و چالش های بازار کار، برتری دستمزد دانشگاهیان همچنان به عنوان یک موتور قدرتمند برای پویایی اقتصادی و ارتقای طبقاتی عمل می کند.
- فراتر از مدرک تحصیلی سنتی من، چه مسیرهای شغلی جایگزینی وجود دارد؟
- کدام رشته های دانشگاهی بالاترین نرخ بازگشت سرمایه (ROI) را به من ارائه می دهند؟
- چگونه می توانم ارزش مدرک دانشگاهی خود را پس از فارغ التحصیلی به حداکثر برسانم؟
با افزایش بدهی وام های دانشجویی و رسیدن بازارهای سهام به سقف های تاریخی جدید (All-Time Highs)، بسیاری از آمریکایی ها این روزها از خود می پرسند که آیا اخذ مدرک دانشگاهی هنوز هم ارزش سرمایه گذاری دارد یا خیر. با این حال، جیسون آر. آبل و ریچارد دیتز، پژوهشگران بانک فدرال رزرو نیویورک، با بررسی داده های اقتصادی به دلایلی دست یافته اند که نشان می دهد باید به این روایت و سنتیمنت شکل گرفته در اواسط دهه ۲۰۲۰ مبنی بر «بی ارزش شدن دانشگاه»، با شک و تردید نگاه کرد.
آبل و دیتز به اینوستوپدیا (Investopedia) گفتند: «دانشگاه رفتن، حداقل برای اکثر مردم، هنوز هم ارزشش را دارد. حتی با وجود اینکه ممکن است برخی از فارغ التحصیلان جدید این روزها در یافتن یک شغل خوب با مشکل مواجه باشند، اما آن ها در موقعیت بسیار بهتری نسبت به کارگران هم سن وسال خود بدون مدرک دانشگاهی قرار دارند؛ گروهی که معمولاً با نرخ بیکاری بالاتر و دستمزدهای پایین تری مواجه هستند.»
یافته های آن ها، شک و تردیدهای فزاینده در مورد ارزش تحصیلات عالی را در دورانی که با افزایش سرسام آور هزینه ها، عدم قطعیت های اقتصاد کلان و نگرانی ها در مورد تأثیر هوش مصنوعی (AI) بر نرخ اشتغال فارغ التحصیلان گره خورده است، به چالش می کشد.
نمایشی از پویایی، ثبات کاری و ارزش مداوم فارغ التحصیلان دانشگاهی در بازار کار.
چرا تحصیلات دانشگاهی یک انتخاب سرمایه گذاری برتر است؟
تحقیقات آبل و دیتز نشان می دهد که یک فارغ التحصیل دانشگاهی معمولی، بازدهی کسب می کند که به راحتی از بنچمارک های (معیارهای) یک سرمایه گذاری منطقی و اصولی فراتر می رود. مطالعه آن ها نشان داد که فارغ التحصیلی از دانشگاه، حتی پس از کسر «هزینه های فرصت» (درآمدی که در زمان حضور در کلاس ها از دست می دهید) و همچنین شهریه، هزینه کتاب و سایر مخارج، در طول یک عمر کاری، میانگین بازده سالانه ای معادل ۱۲.۵ درصد به همراه داشته است. این نرخ، تحصیلات عالی را حتی از دیدگاه صرفاً مالی، به یک سرمایه گذاری بسیار مستحکم تبدیل می کند.
برای درک بهتر این موضوع، باید بدانید که در دنیای سرمایه گذاری و مدیریت پورتفو، شاخص S&P 500 در بلندمدت بازده واقعی کمتر از ۷ درصد داشته است و اوراق قرضه نیز میانگین بازده واقعی کمتر از ۲ درصد در سال را ثبت کرده اند. کسب بازدهی سالانه ۱۲.۵ درصدی آن هم به صورت مستمر و با کمترین میزان دراوداون (Drawdown) یا افت سرمایه در یک بازه زمانی طولانی مدت، در بازارهای مالی یک دستاورد رویایی محسوب می شود.
مقایسه بازدهی دانشگاه با سرمایه گذاری در بازارهای مالی
ارزش افزوده و «پریمیوم» (Premium) تحصیلات دانشگاهی، به طرز چشمگیری پایدار و بادوام بوده است. پس از افزایش قابل توجه این نرخ در دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰، بازده مالی دانشگاه در سه دهه گذشته همواره بین ۱۲ تا ۱۳ درصد تثبیت شده است. این ثبات و حرکت رنج (Range-bound) در این نرخ، ناشی از یک واقعیت اقتصادی ساده است: در حالی که هزینه های دانشگاه افزایش یافته، مزایای آن نیز به همان نسبت رشد کرده است. این مسئله باعث شده تا تیتر رسانه ها به مسطح شدن و افقی شدن شیب این رشد در طول زمان اشاره کنند و اغلب با استفاده از کلماتی مانند «رکود»، سعی در القای یک روند نزولی (Downtrend) در ارزش تحصیلات داشته باشند.
اما همان طور که آبل و ریچارد دیتز به اینوستوپدیا اشاره کردند: «پریمیوم دستمزد دانشگاه در یک سطح بسیار بالا تثبیت شده است؛ میانگین درآمد یک فارغ التحصیل دانشگاه حدود ۷۰ درصد بیشتر از یک کارگر مشابه فاقد مدرک دانشگاهی است. این یک مزیت رقابتی بسیار بزرگ است. دلیلی ندارد که انتظار داشته باشیم پریمیوم دستمزد دانشگاهیان هر سال به طور مداوم و تصاعدی افزایش یابد.»
در واقع، تیترهای مشابهی در اواسط دهه ۱۹۹۰ نیز به چشم می خورد، دقیقاً پیش از آنکه این پریمیوم دوباره وارد یک روند صعودی (Uptrend) شود. در سال های اخیر، فارغ التحصیلان دارای مدرک لیسانس، میانگین حقوق سالانه ۷۹,۰۰۰ دلار درآمد داشتند، در حالی که این رقم برای کارگرانی که فقط دیپلم دبیرستان داشتند حدود ۴۷,۰۰۰ دلار بود. این بدان معناست که یک فارغ التحصیل دانشگاهی معمولی، سالانه بیش از ۳۲,۰۰۰ دلار (حدود ۶۸ درصد) حق بیمه و درآمد مازاد نسبت به دیپلمه ها دریافت می کند. این اختلاف درآمد، در نزدیکی سقف تاریخی (ATH) خود قرار دارد.
با این حال، شایان ذکر است که چرا این پریمیوم دستمزد در حال افزایش بوده است: دستمزد افراد دارای دیپلم از اوایل دهه ۱۹۷۰ به طور قابل توجهی کاهش یافته است (کاهش بیش از ۲۵ درصدی از نظر ارزش واقعی و پس از تعدیل تورم). در همین حال، در یک واگرایی (Divergence) آشکار، حقوق فارغ التحصیلان دانشگاهی در همان دوره حدود ۵ درصد افزایش یافته است.
سایر مطالعات نیز این یافته ها را تایید می کنند. مطالعه ژوئن ۲۰۲۵ توسط محققانی که با مجموعه داده متفاوتی در فدرال رزرو سانفرانسیسکو کار می کردند، پریمیوم دستمزد دانشگاهیان را حتی بالاتر و در حدود ۷۵ درصد برآورد کرد. در همین حال، محققان دانشگاه نیویورک با تجزیه و تحلیل داده های ۵.۸ میلیون آمریکایی در سال ۲۰۲۴ دریافتند که بر اساس میانه درآمدها، اخذ مدرک تحصیلی نرخ بازده سالانه (Annualized Rate of Return) حدود ۱۰ درصدی برای زنان و حدود ۹ درصدی برای مردان به همراه داشته است.
تصویری که نشان می دهد فناوری ابزاری در دست متخصصان آموزش دیده است، نه جایگزین آن ها.
تاثیر هوش مصنوعی (AI) بر فارغ التحصیلان جدید دانشگاه
تیترهای اخیر رسانه ها زنگ خطری را در بازار کار به صدا درآورده اند که نشان می دهد “هوش مصنوعی در حال رقابت با فارغ التحصیلان دانشگاهی است” و مشاغل آن ها را تصاحب می کند. اما آبل و دیتز نسبت به این موضوع بدبین بودند. آن ها معتقدند: «بعید است که هوش مصنوعی در حال حاضر اثرات گسترده ای بر بازار کار فارغ التحصیلان جدید داشته باشد.»
به عنوان مثال، آن ها خاطرنشان کردند که حتی «ضعف در تقاضا برای فارغ التحصیلان جدید در رشته های علوم کامپیوتر، در چند سال گذشته و پیش از دسترسی گسترده به هوش مصنوعی آغاز شده بود.» آن ها به جای هوش مصنوعی، انگشت اتهام را به سمت عوامل اقتصاد کلان (Macro Factors) نشانه رفتند؛ عواملی مانند ضعف در بخش فناوری (Tech Sector) که از سال ۲۰۲۲ آغاز شد (که عمدتاً ناشی از سیاست های انقباضی و چرخه افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو بود) و به دنبال آن، سرد شدن کلی تقاضای نیروی کار در چند سال گذشته.
درک هزینه واقعی تحصیلات دانشگاهی
برخلاف تصور عمومی، هزینه های پرداختی مستقیم برای دانشگاه در سال های اخیر در واقع کاهش یافته است. تحلیلگران فدرال رزرو نیویورک خاطرنشان کردند که در حالی که میانگین شهریه اعلام شده در کالج های چهارساله (مجموع دولتی و خصوصی) در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱,۰۰۰ دلار در سال بود، متوسط دانشجویان نزدیک به ۱۵,۰۰۰ دلار به صورت کمک هزینه و سایر اشکال کمک های مالی از سوی دولت های فدرال و ایالتی و خود دانشگاه ها، و همچنین مزایای مالیاتی دریافت کردند.
با در نظر گرفتن این کمک های مالی و با فرض اینکه اخذ مدرک چهار سال طول بکشد، میانگین بهای خالص دانشگاه در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۰,۰۰۰ دلار بوده است. تحقیقات فدرال رزرو نشان می دهد که پس از افزایش هزینه ها تا اواسط دهه ۲۰۱۰، هزینه های مستقیم پرداختی از جیب دانشجویان، به دلیل کاهش واقعی شهریه ها پس از تعدیل تورمی، در سال های اخیر نزولی شده است.
نکته مهم: آبل و دیتز دریافتند که بزرگترین هزینه دانشگاه، شهریه و کتاب نیست، بلکه «هزینه فرصت» است؛ یعنی دستمزدی که برای شرکت در کلاس ها از آن چشم پوشی می کنید. در بازارهای مالی، هزینه فرصت در اینجا دقیقاً مشابه زمانی است که شما سرمایه خود را در یک معامله بدون بازده قفل می کنید و فرصت ورود به یک پوزیشن پرسودتر را از دست می دهید.
عوامل موثر بر بازدهی تحصیلات دانشگاهی
با تمام این تفاسیر، نرخ بازده به عوامل بسیاری بستگی دارد؛ از جمله رشته ای که انتخاب می کنید و مدت زمانی که طول می کشد تا فارغ التحصیل شوید. طول کشیدن دوران تحصیل بیش از چهار سال، به طور چشمگیری هزینه ها را افزایش داده و بازدهی را کاهش می دهد. اتمام دانشگاه در پنج سال، نرخ متوسط بازده را به حدود ۹ درصد می رساند و طول کشیدن آن تا شش سال، این نرخ را تا ۷ درصد پایین می آورد.
مشکل فقط پرداخت شهریه اضافی نیست؛ بلکه اثر مرکب (Compounding Effect) تاخیر در ورود به نیروی کار و از دست دادن سال های طلایی برای پیشرفت شغلی است که نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) سرمایه گذاری شما را کاهش می دهد. طبق تحلیل فدرال رزرو، این بدان معناست که برای حدود یک چهارم فارغ التحصیلان، رفتن به دانشگاه از نظر مالی سود چندانی به همراه ندارد.
مفهومی بصری از اهمیت زمان بندی در فارغ التحصیلی و تاثیر آن بر سودآوری و بازگشت سرمایه.
نتیجه گیری
در حالی که سرمایه گذاری در بازار سهام پتانسیل بازدهی های چشمگیری را ارائه می دهد، اما این نتایج به هیچ وجه تضمین شده نیستند و به زمان بندی دقیق و ورود و خروج اصولی (Market Timing) نیاز دارند. در مقابل، تحصیلات عالی همچنان یک سرمایه گذاری بسیار مطمئن تر است و به همین دلیل است که از لحاظ تاریخی به عنوان یکی از قدرتمندترین موتورهای پویایی اقتصادی در آمریکا عمل کرده و مسیر اصلی خانواده های طبقه کارگر برای دستیابی به ثبات در طبقه متوسط و فراتر از آن بوده است.
