مقالات حقوق و بیمه

قوانین مربوط به مرخصی و انواع مرخصی

قوانین مربوط به مرخصی

مرخصی گرفتن شرایط خاصی دارد و برای شخص شاغل یک حق قانونی محسوب می شود. برای مثال هر شخص در طی یک هفته به یک روز تعطیل نیاز دارد، حال اگر بنا باشد شخصی در روزهای جمعه کار کند باید در طول هفته یک روز تعطیل باشد. در این صورت کار کردن روز جمعه اضافه کاری محسوب نمی شود، بلکه اگر روز تعطیل خود را صرف کار کردن نماید، آن اضافه کاری به حساب می آید. بنابراین اگر روز جمعه با یک روز تعطیل از نظر تقویم تداخل کند، کارگر همچنان باید روز جمعه را کار کند و اگر روز تعطیل از کار او با روز تعطیل تقویمی نیز  تداخل کند همچنان تغییری در برنامه ی کاری و تعطیلی او صورت نمی گیرد. همچنین کارگرانی که شیفت کاری دارند و جمعه را باید به کار کردن بپردازند، 40 درصد حق شیفت دریافت می کنند  و یک روز از روزهای هفته را نیز تعطیل هستند.

شخص انتخاب می کند که در چه روزی به انجام امور شخصی خود بپردازد. به این روز که در آن فرد از کار تعطیل است مرخصی یا تعطیلیِ کاری می گویند. این قانون تنها برای اشخاصی صادق است که حق بیمه دارند و دارای شغلی برای انجام دادن هستند. افرادی که به صورت روز مزد یا ساعتی کار می کنند، حق مرخصی ندارند. برای افرادی که به صورت پاره وقت کار می کنند و یا به صورت مشاوره ای و یا پروژه ای کاری انجام می دهند بر اساس نوع بیمه و توافق با کارفرما شرایط مرخصی تعیین می شود.

انواع مرخصی :

در ادامه این مقاله انواع مرخصی و تعاریف مربوطه به آنها را بیان می کنیم.

مرخصی استحقاقی :

یکی از انواع مرخصی ، مرخصی استحقاقی است. این نوع مرخصی، کسر از حقوق ندارد و هر شخص می تواند در هر ماه 2 روز و نیم، یعنی در کل 26 روز در سال، مرخصی بگیرد. تنها 9 روز از این 26 روز را می توان برای سال بعد ذخیره کرد و سال بعد از آن استفاده کرد. البته این مسئله به سلیقه و نظر کارفرما نیز بستگی دارد. برخی از کارفرمایان حاضرند در ازای کار، مبلغ مربوط به مرخصی را در پایان هر شش ماه یا یک سال به کارگر بپردازند و برخی مایلند کارگر از مرخصی خود استفاده کند وگرنه حق مرخصی خود را به جز 9 روز از دست می دهند.

بعضی از شغل ها مانند پست های فشار قوی یا کار در کوره های ذوب بسیار سخت و زیان آور است و شامل مزایای سختی کار می شود. برخی از شغل ها نیز با توجه به درخواست کارفرما یا کارگر از طرف سازمان تأمین اجتماعی یا اداره کار بررسی می شود و سختی کار آن تعیین و یا رد می شود. در شغل های سخت و آسیب زا مرخصی برای افراد بیشتر است به این صورت که این افراد ماهانه 3 روز در ماه و 5 هفته در سال مرخصی دارند که باید در پایان هر شش ماه از آن استفاده کنند.

اگر کارگر در روزهایی که به دلیل بین التعطیلی، تعطیل رسمی تلقی می شود ، روز قبل و یا بعد از آن را مرخصی گرفت روزهای بین التعطیلی نیز به عنوان مرخصی استحقاقی محاسبه می شود. به این مرخصی ها مرخصی بین التعطیلی می گویند.

اگر کارگری فوت کند، در کنار محاسبۀ حقوق عقب مانده ی فرد و دیگر طلب های او، تعداد مرخصی های او نیز محاسبه و به ورثه تقدیم می شود. البته این در صورتی است که کارگر روز ذخیره داشته باشد وگرنه مبلغی برای این مسئله به ورثه داده نمی شود. همچنین اگر فرد بازنشسته، از کار افتاده باشد یا کارگاه تعطیل شود، باید تمامی مرخصی ها و دیگر مزایای او محاسبه شده و به او پرداخت شود.

مرخصی ساعتی :

مرخصی ساعتی در مؤسسات و کارگاه ها و با توجه به نظر کارفرما متفاوت است. برخی از کارفرماها تنها برای یک یا دو ساعت با مرخصی ساعتی موافقت می کنند و برخی دیگر تا پنج یا شش ساعت نیز مرخصی می دهند. این مرخصی نیز از دیگر انواع مرخصی است که فرد برای انجام کارهای شخصی و روزانه ی خود از آن استفاده می کند. این نوع مرخصی از مرخصی استحقاقی کم می شود. گاهی ممکن است فرد در طول ماه آنقدر مرخصی ساعتی بگیرد که مرخصی استحقاقی ماهانه ی خود را تمام کند.

اگر در شرکتی توافق شود که میزان کار و ساعات روزانه را بیشتر کنند تا پنج شنبه ها به صورت کامل تعطیل باشند، مرخصی های ساعتی نباید بیشتر از میزان کار در هر هفته باشد. در این صورت کارفرما می تواند بیمه ی آن ساعات را پرداخت نکند. مرخصی های ساعتی معمولاً برای انجام کارهای بانکی و اداری گرفته می شود.

موسسه مشاوران ارائه دهنده انواع خدمات قوانین کار می باشد.

مرخصی ساعتی

مرخصی ساعتی

مرخصی بدون حقوق :

برخی از مرخصی ها بدون حقوق هستند. معمولا افراد برای سفرهای طولانی، مشکلات خانوادگی و مسائلی از این قبیل از این مرخصی استفاده می کنند. این نوع مرخصی باید با تأیید کتبی کارفرما همراه باشد. افراد می توانند به مدت دو سال از این مرخصی استفاده کنند و پس از آن نیز می توانند تا دو سال آن را تمدید کنند. این نوع مرخصی ها نه تنها بدون حقوق است بلکه هیچ گونه مزایا همچون حق مسکن، حق بن و یا حق فرزند و… تعلق نمی گیرد.

مرخصی حج :

نوع دیگری از مرخصی مرخصی حج است که فرد می تواند تنها یک بار از آن استفاده کند. اگر فرد حدقل 30 روز مرخصی استحقاقی داشته باشد می تواند به مدت یک ماه مرخصی حج بگیرد وگرنه مرخصی او بدون حقوق محسوب می شود.

مرخصی استعلاجی :

مرخصی استعلاجی مخصوص زمانیست که کارگر بیمار باشد. این مرخصی با توجه به تشخیص پزشک زمان بندی می شود و پزشک نیز بهبود کامل فرد را در نظر می گیرد. در این نوع مرخصی فرد 75 درصد از حقوق روزانه ی خود را بدون اضافه کاری دریافت می کند. بیمار پس از این که بهبود پیدا کرد باید با مدارک پزشکی به دفتر سازمان تأمین اجتماعی برود و با ارائه ی مدارک، 75 درصد حقوق خود را بگیرد. مرخصی استعلاجی همچنین به حوادث ناشی از کار نیز تعلق می گیرد. در این صورت کارفرما و بیمه باید 100 درصد حقوق و مزایای کارگر را تا ایام تعطیلی کاری واریز کنند. در این نوع مرخصی، این دوران بهبود و بیماری نیز سابقه کار به حساب می آید. کارگر باید مدارک پزشکی خود را به همراه فرم حادثه در زمان تعیین شده به سازمان تأمین اجتماعی و اداره کار ببرد تا بتواند از این مرخصی استفاده کند. این مدارک تنها تا سه روز پس از وقوع حادثه باید تحویل این سازمان ها داده شود. کارگر پس از تعطیلی کاری نیز باید خود به سازمان تأمین اجتماعی برود تا امور اداری انجام شود و بتواند حقوق خود را دریافت کند.

 

مرخصی استعلاجی

مرخصی استعلاجی

مرخصی زایمان :

نوع دیگری از مرخصی با حقوق مرخصی زایمان است. این مرخصی  مخصوص ایام بارداری و شیردهی مادر است همچنین براساس قانون جدید پدر نیز می تواند از این مرخصی استفاده کند. این مرخصی تنها می تواند شش ماه باشد، بنابراین خانم ها می توانند انتخاب کنند که قبل، بعد از زایمان یا بینابین از آن استفاده کنند. مرخصی زایمان دارای حقوق و مزایا می باشد. کارفرما در این دوره اجازه ندارد فرد را اخراج کند، و اگر فرد همچنان بخواهد در آنجا کار کند کارفرما باید او را بپذیرد. خانم ها پس از طی این دوران برای گرفتن حقوق و دستمزد خود به سازمان تأمین اجتماعی مراجعه کنند.

مرخصی ازدواج یا فوت بستگان درجه یک :

طبق قانون کسانی که عضو درجه یک خانوادۀ خود را از دست بدهند و یا ازدواج کنند مشمول مرخصی ازدواج و یا فوت بستگان می شوند. این مرخصی که سه روزه است به همراه مقداری پول می باشد. این سه روز مرخصی با حقوق و مزایا می باشد.

کارفرما باید همه ی این حقوق، مزایا و مرخصی ها را بداند چه کارگر از آنها مطلع نباشد و چه نباشد. در صورتی که حقوق کارگر رعایت نشود کارگر می تواند از کارفرمای خود شکایت کند و اگر ادعای او اثبات شد حقوقش را بگیرد.

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله زمان پرداخت حق بیمه را به شما پیشنهاد می کنیم.

برای مشاوره در رابطه با کلیه امور و خدمات بیمه تامین اجتماعی با شماره 09121404893 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

14 دیدگاه در مورد “قوانین مربوط به مرخصی و انواع مرخصی

  1. Avatar حمید شباهنگ گفت:

    آيا كارگر می تواند با كارفرما برای انجام كار در روز جمعه بدون تعطيل يك روز ديگری از هفته موافقت داشته باشد؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      استفاده از تعطيل هفتگی در هر حال براي كليه كارگران مشمول قانون كار اجباري بوده و به كارگيری كارگران حتي با جلب رضايت و توافق كتبی آنها و يا در شرايط استثنايی و اضطراری در روز تعطيل هفتگي بر خلاف حكم صريح قانون خواهد بود. بديهی است چنانچه به دلايل مورد اشاره در ماده 62 قانون كار، كارگر در روز جمعه اشتغال به كار داشته باشد، حتي در موارد خاص و بطور موردی- ترتيب مقرر در تبصره يك ماده ياد شده الزامی می باشد.

  2. Avatar مونس گفت:

    مرخصی دو روز و نیم (استحقاقی) برای کارمندانی هست که ساعات کاری اداری دارند؟بطور مثال منی ک ۱۱ ساعت در روز کار میکنم و فقط جمعه ها تعطیلم هم همین دو و نیم روز مرخصی دارم؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      بله همون 2.5 روز مرخصی دارین

  3. Avatar مسعود زاهدی گفت:

    در این هفته پیش رو یکشنبه و سه شنبه تعطیلی رسمی می باشد
    اگر شنبه و دوشنبه مرخصی گرفته شود که با دو روز تعطیلی رسمی میشود 4 روز؟ آیا هر چهار روز از مرخصی کارمند کسر می شود؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      همان دو روز کسر میشه و روزهای تعطیل جز مرخصی حساب نمیشه

  4. Avatar مهیا گفت:

    آیا مرخصی ساعتی بیشتر از 4 ساعت مرخصی روزانه محسوب میشود ؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      بله یک روز کامل حساب میشه

  5. Avatar a گفت:

    سلام
    برای کارگاه های کوچک کمتر از 10 نفر مرخصی سالانه چند روز است؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      مرخصی سالانه طبق قانون 30 روز با احتساب 4 تا جمعه برای یک سال

  6. Avatar Sahar گفت:

    سلام اقوام درجه یک چه کسانی محسوب می شوند آیا پدر بزرگ و مادربزرگ هم جزو اقوام درجه یک هستند ؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      اقوام درجه یک همسر فرزند پدر و مادر و خواهر و برادر و پدر بزرگ و مادر بزرگ جز اقوام درجه یک نیستن

  7. Avatar مصطفی روشنایی گفت:

    با سلام، سوالی داشتم از محضرتون
    اگر یک نفر همه روزهای هفته را سر کار باشد و فقط از مرخصی ساعتی استفاده نماید و مجموع این مرخصی ها در پایان سال از مجموع مرخصی استحقاقی بالاتر بود، آیا کارفرما میتواند مرخصی مازاد را از کارکرد ریالی و کارکرد بیمه ای اسفند ماه کم نماید، با توجه به اینکه در تمام روزهای ماه حضور ثبت گردیده است؟

    1. Avatar کارشناس امور بیمه تامین اجتماعی و وزارت کار گفت:

      می بایست در پایان هر ماه ار کارکرد و حقوق و بیمه اون ماه کسر نماید ولی بدلیل اینکه کارفرما با شما مباشات کرده بدلیل تسویه و بازخرید مرخصی در پایان سال می تواند از کارکرد وبیمه و عیدی اسفند ماه کسر نماید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *