سهام چیزی بسیار فراتر از برگه هایی قابل معامله در بورس های عمومی هستند. آن ها در واقع اوراق بهادار حقوق صاحبان سهام (Equity Securities) به شمار می روند که در انواع گوناگونی عرضه می شوند؛ هر یک از این انواع، ویژگی ها و فرصت های منحصربه فردی را برای سرمایه گذاران به همراه دارند. از این رو، برای سرمایه گذارانی که به دنبال اتخاذ تصمیمات درست معاملاتی و متناسب با شرایط شخصی خود هستند، درک انواع مختلف سهام موجود در بازار امری حیاتی است.
از میان انواع مختلف سهام می توان به سهام عادی، ممتاز، درآمدزا، بلوچیپ، سهام رشد، سهام ارزش، چرخه ای، تدافعی، سهام ESG (مبتنی بر استانداردهای محیط زیستی، اجتماعی و حاکمیتی) و موارد دیگر اشاره کرد. به عنوان مثال، سهام ممتاز به دارندگان خود این حق را می دهد که سود سهام (Dividend) را پیش از سهام داران عادی دریافت کنند، اما در مقابل، حق رای در مجامع شرکت را به آن ها نمی دهد. سهام درآمدزا با توزیع سود یا پول نقد مازاد شرکت که معمولاً بالاتر از میانگین بازار است، یک جریان درآمدی منظم فراهم می کنند. سهام بلوچیپ، سهام شرکت های بسیار معتبر، باثبات و با ارزش بازار کلان (Market Cap) بالا هستند. در نهایت، سهام ESG بر حفاظت از محیط زیست، عدالت اجتماعی و شیوه های مدیریت اخلاقی تاکید دارند.
در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا با انواع سهام و نقشی که هر یک می توانند در سبد سرمایه گذاری شما ایفا کنند، بیشتر آشنا شوید.
نکات کلیدی
- سهام عادی حق رای و مشارکت در سود را به همراه دارد، اما سهام ممتاز اولویت دریافت سود (سود تقسیمی) را برای سرمایه گذار تضمین می کند.
- سهام رشد معمولاً در دوره های رونق و توسعه اقتصادی عملکرد بهتری از بازار دارند، در حالی که سهام ارزش در دوران بازیابی اقتصادی می درخشند.
- سهام درآمدزا برای سرمایه گذاران ریسک گریزی که به دنبال درآمد قابل اتکا از طریق سود سهام هستند، گزینه ای ایده آل است.
- سهام تدافعی فارغ از شرایط اقتصادی، معمولاً بازدهی باثباتی را ارائه می دهند.
- سهام پنی (Penny Stocks) سهام هایی به شدت سفته بازانه (Speculative) و پرریسک هستند که ارزش آن ها کمتر از ۵ دلار است.
سهام عادی و ممتاز (Common and Preferred Stock)
سهام عادی (Common Stock) که گاهی با نام Ordinary Shares نیز شناخته می شود، نشان دهنده مالکیت جزئی در یک شرکت است. این دسته از سهام، سرمایه گذاران را در سود تولید شده شرکت شریک می کند که معمولاً در قالب سود نقدی (Dividends) پرداخت می شود. سهام داران عادی، اعضای هیئت مدیره شرکت را انتخاب کرده و در مورد سیاست های کلان شرکتی حق رای دارند. در صورت انحلال و تسویه شرکت، دارندگان این سهام نسبت به دارایی های شرکت حق ادعا دارند، اما این حق تنها پس از تسویه حساب با سهام داران ممتاز و سایر طلبکاران (دارندگان اوراق بدهی) قابل اعمال است. معمولاً بنیان گذاران و کارمندان شرکت ها، سهام عادی دریافت می کنند.
در سوی دیگر، سهام ممتاز (Preferred Stock یا Preference Shares) قرار دارد که به دارنده آن این حق را می دهد که پیش از سهام داران عادی، سودهای نقدی دوره ای خود را دریافت کند. همان طور که پیش تر اشاره شد، در صورت انحلال یا ورشکستگی شرکت، سهام داران ممتاز در دریافت دارایی ها نیز در اولویت قرار دارند. از منظر ساختار مالی، سهام ممتاز به دلیل پرداخت سود ثابت دوره ای، شباهت زیادی به اوراق قرضه (Bonds) دارد و به عنوان یک دارایی ترکیبی (Hybrid Asset) در بازارهای مالی شناخته می شود. این نوع سهام حق رای ندارد و بیشتر مناسب سرمایه گذارانی است که به دنبال یک درآمد غیرفعال (Passive Income) و قابل اتکا هستند.
بسیاری از شرکت ها هر دو نوع سهام عادی و ممتاز را ارائه می دهند. به عنوان مثال، شرکت آلفابت (Alphabet Inc.) — شرکت مادر گوگل — سهام عادی کلاس A خود را با نماد (GOOGL) که دارای حق رای است، و سهام کلاس C خود را با نماد (GOOG) در بازار فهرست کرده است.
نمایش تضاد مفهومی میان حق رأی سهام داران عادی و امنیت درآمدی دارندگان سهام ممتاز در فضایی رسمی.
مقایسه سهام رشد و سهام ارزش (Growth vs. Value Stocks)
همان طور که از نامشان پیداست، سهام رشد (Growth Stocks) به سهام شرکت هایی اشاره دارد که انتظار می رود با سرعتی بیشتر از میانگین کلی بازار رشد کنند. به طور کلی، سهام رشد در دوران شکوفایی اقتصادی و زمانی که نرخ بهره پایین است، عملکردی درخشان تر از خود نشان می دهند. دلیل این امر آن است که ارزش گذاری این شرکت ها بر پایه مدل های جریان نقدی تنزیل شده (DCF) در آینده استوار است؛ بنابراین با کاهش نرخ بهره توسط بانک های مرکزی مانند فدرال رزرو (Fed)، ارزش فعلی این جریان های نقدی به شدت افزایش می یابد. به عنوان مثال، در سال های اخیر سهام حوزه تکنولوژی به دلیل اقتصاد قدرتمند و دسترسی به منابع مالی ارزان قیمت، رشد چشمگیری داشته اند. سرمایه گذاران می توانند برای پیگیری سهام رشد، از صندوق های قابل معامله (ETF) موضوعی مانند SPDR Portfolio S&P 500 Growth ETF با نماد (SPYG) استفاده کنند.
در نقطه مقابل، سهام ارزش (Value Stocks) قرار دارند. این سهام با قیمتی پایین تر (تخفیف خورده) نسبت به آنچه که عملکرد بنیادی و ترازنامه شرکت نشان می دهد، معامله می شوند و معمولاً ارزش گذاری بسیار جذاب تری نسبت به کلیت بازار دارند. سهام ارزش — مانند سهام بخش های مالی، مراقبت های بهداشتی و انرژی — در دوره های بازیابی و ریکاوری اقتصادی عملکرد بهتری دارند، چرا که معمولاً جریان های درآمدی قابل اتکایی ایجاد می کنند. معروف ترین طرفدار این سبک از سرمایه گذاری، وارن بافت (Warren Buffett) است که همواره به دنبال خرید شرکت های قدرتمند زیرِ ارزش ذاتی شان می گردد. برای دنبال کردن سهام ارزش، سرمایه گذاران می توانند صندوق SPDR Portfolio S&P 500 Value ETF با نماد (SPYV) را به لیست پیگیری خود اضافه کنند.
سهام درآمدزا (Income Stocks) چیست؟
سهام درآمدزا (Income Stocks) سهام هایی هستند که با توزیع سود یا وجه نقد مازاد شرکت، درآمدهای منظمی را برای سرمایه گذار به ارمغان می آورند؛ سود تقسیمی این شرکت ها عموماً بالاتر از میانگین بازار است. به طور معمول، این شرکت ها (مانند شرکت های حوزه خدمات شهری و انرژی) نوسانات (Volatility) کمتر و همچنین پتانسیل افزایش قیمت کمتری نسبت به سهام رشد دارند. این ویژگی، آن ها را برای سرمایه گذاران ریسک گریزی که صرفاً به دنبال جریان درآمدی مستمر هستند، ایده آل می سازد. بسیاری از این شرکت ها در دسته «اشراف زادگان سود سهام» (Dividend Aristocrats) قرار می گیرند؛ یعنی شرکت هایی که سال هاست به صورت متوالی سود تقسیمی خود را افزایش داده اند. سرمایه گذاران برای دسترسی به این دسته از سهام می توانند از Amplify High Income ETF با نماد (YYY) استفاده کنند.
درک سهام بلوچیپ (Blue-Chip Stocks)
سهام بلوچیپ متعلق به شرکت های بسیار معتبر، جاافتاده و با ارزش بازار بسیار بزرگ است. آن ها سابقه طولانی و موفقی در تولید درآمدهای قابل اتکا دارند و در صنعت یا سکتور خود رهبر بازار محسوب می شوند. اصطلاح «بلوچیپ» از بازی پوکر وام گرفته شده است، جایی که ژتون های آبی بالاترین ارزش را به خود اختصاص می دهند.
سرمایه گذاران محافظه کار ممکن است بخش عمده ای از پورتفوی خود را، به ویژه در دوران بی ثباتی اقتصادی، به سهام بلوچیپ اختصاص دهند تا از قدرت ترازنامه این شرکت ها به عنوان پناهگاه امن (Safe Haven) بهره ببرند. از نمونه های بارز سهام بلوچیپ می توان به غول دنیای کامپیوتر یعنی مایکروسافت (MSFT)، پیشگام صنعت فست فود یعنی مک دونالد (MCD) و پرچمدار حوزه انرژی یعنی اکسون موبیل (XOM) اشاره کرد.
تجسم پایداری، اعتبار و ترازنامه قدرتمند شرکت های پیشرو و برتر بازار در برابر نوسانات اقتصادی.
بررسی سهام چرخه ای و غیرچرخه ای (Cyclical and Non-Cyclical Stocks)
سهام چرخه ای (Cyclical Stocks) به طور مستقیم تحت تأثیر عملکرد اقتصاد کلان قرار دارند و معمولاً از چرخه های اقتصادی اعم از انبساط، اوج، رکود و بازیابی پیروی می کنند. در ادبیات مالی جهانی، این سهام معمولاً ضریب بتا (Beta) بالاتر از یک دارند که نشان دهنده نوسانات شدیدتر آن ها نسبت به کل بازار است. در زمان های قدرت اقتصادی و زمانی که مصرف کنندگان درآمد در دسترس بیشتری برای خرج کردن دارند، این سهام نوسانات بیشتری نشان داده و از سایرین پیشی می گیرند. از نمونه های سهام چرخه ای می توان به سازنده آیفون، شرکت اپل (AAPL) و غول تجهیزات ورزشی نایکی (NKE) اشاره کرد. سرمایه گذاران می توانند با خرید صندوق Vanguard Consumer Discretionary ETF (VCR) این دسته از سهام را به سبد خود اضافه کنند.
در سوی مقابل، سهام غیرچرخه ای در صنایعی فعالیت می کنند که اصطلاحاً «مقاوم در برابر رکود» (Recession-proof) هستند؛ این شرکت ها مستقل از وضعیت اقتصاد، معمولاً عملکرد معقول و باثباتی دارند. در دوران رکود یا کندی اقتصاد، سهام غیرچرخه ای اغلب بهتر از سهام چرخه ای عمل می کنند، زیرا تقاضا برای محصولات و خدمات پایه ای و ضروری آن ها نسبتاً ثابت می ماند. صندوق Vanguard Consumer Staples ETF (VDC) امکان سرمایه گذاری در سهام تدافعی با ارزش بازار بالا را فراهم می کند؛ شرکت هایی نظیر غول محصولات بهداشتی پروکتر اند گمبل (PG) و سازندگان نوشیدنی مانند پپسی (PEP) و کوکاکولا (KO).
سهام تدافعی: ثبات در هر بازاری (Defensive Stocks)
سهام تدافعی عموماً بازدهی باثباتی را در اکثر شرایط اقتصادی و محیط های مختلف بازار سهام ارائه می دهند. این شرکت ها به طور معمول کالاها و خدمات ضروری جامعه مانند کالاهای اساسی، مراقبت های بهداشتی و خدمات رفاهی (آب، برق، گاز) را می فروشند. قرار دادن سهام تدافعی در سبد سرمایه گذاری می تواند از افت شدید ارزش پورتفو در زمان ریزش بازار یا در بازارهای خرسی (Bear Markets) جلوگیری کند. یک سهم تدافعی می تواند همزمان ویژگی های سهام ارزش، درآمدزا، غیرچرخه ای یا بلوچیپ را نیز داشته باشد. غول مخابراتی ورایزن (VZ) و شرکت چندملیتی مراقبت های بهداشتی کاردینال هلث (CAH) از جمله سهام تدافعی هستند که در دارایی های اصلی صندوق Invesco Defensive Equity ETF (DEF) قرار دارند.
نکته مهم: سهام تدافعی به دلیل توانایی خود در ایجاد بازدهی مستمر حتی در دوران ضعف اقتصادی، با احتمال بسیار کمتری با خطر ورشکستگی مواجه می شوند.
آنچه باید درباره سهام عرضه اولیه (IPO) بدانید
زمانی که یک شرکت سهامی خاص تصمیم می گیرد سهام خود را به صورت عمومی عرضه کند، این کار را از طریق عرضه اولیه عمومی (IPO) انجام می دهد. سهام IPO معمولاً پیش از لیست شدن رسمی شرکت در بورس، با یک تخفیف قیمتی به سرمایه گذاران تخصیص می یابد. همچنین این سهام ممکن است دارای یک برنامه زمان بندی یا دوره قفل شدگی (Lock-up Period) باشد که مانع از فروش یکجای سهام توسط مالکان اولیه و کارمندان، بلافاصله پس از شروع معاملات می شود و از سقوط ناگهانی قیمت جلوگیری می کند. مفسران بازار همچنین از اصطلاح “سهام IPO” برای اشاره به شرکت هایی که به تازگی در بورس لیست شده اند، استفاده می کنند. سرمایه گذاران برای اطلاع از عرضه های اولیه پیش رو می توانند به وب سایت نزدک (Nasdaq) مراجعه کنند.
پیمایش در ریسک های سهام پنی (Penny Stocks)
سهام پنی (Penny Stock) به سهامی گفته می شود که ارزش هر سهم آن کمتر از ۵ دلار باشد و یک سرمایه گذاری به شدت سفته بازانه و پرریسک (Speculative) محسوب می شود. اگرچه برخی از این سهام در صرافی های بزرگ معامله می شوند، اما بسیاری از آن ها از طریق پلتفرم OTCQB (یک بازار خارج از بورس (OTC) میان رده برای سهام ایالات متحده که توسط گروه بازارهای OTC اداره می شود) خرید و فروش می شوند. از آنجا که این سهام نقدشوندگی (Liquidity) بسیار پایینی دارند، به شدت در معرض دستکاری های قیمتی و طرح های کلاهبرداری «پامپ و دامپ» (Pump and Dump) قرار دارند. سرمایه گذاران هنگام ثبت سفارش خرید و فروش سهام پنی حتماً باید از سفارشات لیمیت (Limit Orders) استفاده کنند، چرا که اسپرد (تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش – Bid/Ask Spread) در این سهام بسیار زیاد است.
پس از اکران فیلم گرگ وال استریت (The Wolf of Wall Street) — فیلمی درباره یک کارگزار سابق بورس که شبکه کلاهبرداری سهام پنی را اداره می کرد — این نوع سهام در فرهنگ عامه شهرت زیادی پیدا کرد. سرمایه گذارانی که علاقه مند به ورود به دنیای سهام پنی هستند می توانند نگاهی به صندوق iShares Micro-Cap ETF با نماد (IWC) داشته باشند.
نمایش محیط پرریسک، پرشتاب و پرنوسان بازارهای سفته بازانه و سهام ارزان قیمت.
سرمایه گذاری در سهام ESG: اخلاق و بازدهی
سهام مبتنی بر استانداردهای محیط زیستی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی (ESG Stocks) بر حفاظت از محیط زیست، عدالت اجتماعی و شیوه های مدیریت اخلاقی تمرکز دارند. به عنوان مثال، یک سهم ESG می تواند متعلق به شرکتی باشد که متعهد شده انتشار کربن خود را با سرعتی بیشتر از اهداف ملی و صنعتی کاهش دهد، یا شرکتی که تجهیزات زیرساخت انرژی های تجدیدپذیر را تولید می کند.
سهام ESG در سال های اخیر در میان نسل هزاره (Millennials) محبوبیت بالایی پیدا کرده اند؛ نسلی با دغدغه های اجتماعی بالا که ترجیح می دهند پول خود را در زمینه هایی سرمایه گذاری کنند که به آن ها باور دارند و از آن ها حمایت می کنند. سرمایه گذاران برای ورود به حوزه ESG می توانند صندوق Vanguard ESG U.S. Stock ETF با نماد (ESGV) را به سبد خود بیفزایند.
نتیجه گیری
در نهایت، موفقیت در بازارهای مالی بین المللی نیازمند درک عمیق از تنوع دارایی ها و شناخت صحیح ابزارهای معاملاتی است. سهام عادی و ممتاز پایه و اساس مالکیت شرکتی را تشکیل می دهند، در حالی که دسته بندی هایی مانند سهام رشد، ارزش، بلوچیپ و تدافعی به سرمایه گذاران اجازه می دهند تا استراتژی خود را با توجه به چرخه های اقتصادی، تغییرات نرخ بهره و میزان ریسک پذیری شخصی تنظیم کنند. ترکیب هوشمندانه این سهام در پرتفو می تواند شما را در برابر نوسانات مارکت جهانی محافظت کند. همان طور که سرمایه گذاران می توانند انواع مختلف سهام را به صورت مستقیم خریداری کنند، این امکان را نیز دارند که از طریق صندوق های سرمایه گذاری مشترک و ETFها به صورت غیرمستقیم به این بازارها دسترسی پیدا کرده و با مدیریت بهتر ریسک، بازدهی پایداری را تجربه نمایند.
سؤالات متداول
-
تفاوت اصلی بین سهام عادی و سهام ممتاز در چیست؟
سهام ممتاز به دارندگان خود در دریافت درآمدهای شرکت (سود نقدی) اولویت می دهد، اما برخلاف سهام عادی حق رای در مجامع شرکت را برای آن ها فراهم نمی کند.
-
سهام درآمدزا برای چه نوع سرمایه گذارانی مناسب است؟
سهام درآمدزا برای سرمایه گذاران ریسک گریزی مناسب است که به دنبال دریافت درآمد مستمر و منظم از طریق پرداخت های سود سهام هستند.
-
ویژگی کلیدی سهام تدافعی چیست؟
سهام تدافعی به طور کلی بازدهی باثبات و مستمری را در اکثر شرایط اقتصادی و محیط های مختلف بازار سهام ارائه می دهند.
-
از کجا می توانم سهام سفته بازانه پنی (Penny Stocks) بخرم؟
سرمایه گذاران می توانند این دسته از سهام را از طریق پلتفرم OTCQB که یک بازار خارج از بورس (OTC) میان رده برای سهام ایالات متحده است، خریداری کنند.
