مقالات حسابداری و حسابرسی

تعریف سرمایه‌ داری و سوسیالیسم

سرمایه‌داری و سوسیالیسم

در جوامع مختلف، نظام‌های اقتصادی متفاوتی شکل گرفته‌اند و مکانیسم‌های متمایزی را برای تخصیص منابع محدود مورد استفاده قرار داده‌اند تا عدالت اجتماعی را محقق سازند. این نظام‌ها گاهی بر اساس چگونگی شیوه تصمیم‌گیری، طبقه‌بندی می‌شوند و گاهی بر اساس نوع مالکیت منابع. اگر تقسیم‌بندی را بر اساس نوع مالکیت بر ابزار و وسایل تولیدی قرار دهیم، می‌توان از دو نوع نظام اقتصادی در دو نهایت متضاد نام برد. یکی سرمایه‌داری و دیگری سوسیالیسم. سرمایه‌داری نظامی است که مبتنی بر مالکیت خصوصی نهاده‌های تولید و تصمیم‌گیری‌های غیر متمرکز فردی در بازار آزاد است. سوسیالیسم نظامی اقتصادی است که در آن مالکیت به صورت جمعی است و تصمیم‌گیری‌ها توسط جمعی از افراد، معمولا دولت، اتخاذ می‌شود.

هنگامی که نوع تصمیم‌گیری ملاک تقسیم‌بندی نظام‌های اقتصادی قرار می‌گیرد، دو نظام سرمایه‌داری و سوسیالیسم تحت عنوان‌های نظام بازار آزاد و نظام دستوری طبقه‌بندی می‌شوند. نظام بازار آزاد به نظام قیمت نیز معروف است و نظام دستوری را نظام اقتصادی با برنامه‌ریزی متمرکز نیز می‌گویند.

 

نظام بازار آزاد

نظام بازار آزاد ، نظامی است که مبادله کالاها و خدمات بر اساس تصمیم‌گیری‌های فردی در بازار صورت می‌گیرد. در این نظام، قیمت‌ها برای تخصیص کالاهای کمیاب مورد استفاده قرار می‌گیرند. قیمت‌ها در بازار تعیین می‌شوند و میزان کمیابی کالاها را اندازه‌گیری می‌کنند. در بازار آزاد افراد به دور از هر گونه مداخله و هدایت دولت، نفع شخصی خویش را دنبال می‌کنند. این ایده که چنین نظامی می‌تواند مسئله چه چیزی، چگونه و برای چه کسی را حل کند، یکی از قدیمی‌ترین موضوعات اقتصادی است و به آدام اسمیت، اقتصاددان اسکاتلندی، می‌رسد که کتاب وی تحت عنوان «ثروت ملل» (1776) به صورت یک کتاب کلاسیک اقتصادی باقی مانده است. اسمیت چنین بحث می‌کند که، افرادی که به دنبال تامین منافع شخصی خود هستند، توسط یک دست نامرئی به انجام کارهایی هدایت می‌شوند که نفع جامعه را نیز تامین می‌کند.

 

نظام بازار آزاد

نظام بازار آزاد

 

دست نامرئی

دست نامرئی کنایه از آن است که در یک اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد تخصیص‌های صورت گرفته توسط افراد از منظر جامعه نیز کارا است و به عدالت اجتماعی می‌انجامد. فرض کنید آرزو دارید میلیونر شوید و برای این منظور در ذهن خود با ایده‌های مختلفی کلنجار می‌روید و بالاخره چیزی را ابداع می‌کنید، مثلا یک سیستم عامل جدید برای کامپیوتر. هر چند شمال به دلیل منافع فردی تحریک به چنین کاری شده‌اید ولی با شغل‌ها و فرصت‌های جدیدی که ایجاد می‌کنید جامعه را در شرایط بهتری قرار می‌دهید. اسمیت می‌گوید دنبال کردن منافع شخصی به دور از مداخله دولت، می‌تواند جامعه منسجمی را شکل دهد که در آن تصمیمات تخصیصی به صورت عاقلانه‌ای اتخاذ شوند.

 

دست نامرئی

دست نامرئی

 

نظام دستوری

نظام دستوری نظامی است که در آن منابع جامعه توسط تصمیمات مشترک جمعی تخصیص می‌یابد. در این نظام یک اداره برنامه‌ریزی دولتی وجود دارد که تصمیم‌گیرد چه تولید شود، چگونه تولید شود و برای چه کسی تولید شود. دستور العمل‌های لازم نیز با جزئیات کامل تدوین و ابلاغ می‌شود. یک چنین برنامه‌ریزی‌ای بسیار مشکل است و امروزه کشوری را نمی‌توان یافت که صد در صد تخصیص منابع را با برنامه‌ریزی متمرکز انجام دهد. اقتصادهای کشورهای چین، کوبا و شوروی سابق مثال‌هایی از نظام دستوری هستند. علی‌رغم گرایش جوامع به اقتصاد بازار آزاد، در چین و به ویژه کوبا قسمت قابل توجهی از تصمیمات و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی به صورت متمرکز صورت می‌گیرد.

 

نظام دستوری

نظام دستوری

 

برای انواع خدمات حسابداری و خدمات حسابرسی با شماره 09120202822 تماس بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *