مقالات حسابداری و حسابرسی

حسابداری اجاره بها

حسابداری اجاره بها

هدف اين استاندارد، تجويز رويه هـای حـسابداری و افـشای مناسـب بـرای اجـاره هـای سرمايه ای و عملياتی توسط اجاره دهنده و اجاره كننده است.

اجاره، ابزاری است كه واحد تجاری از طريق آن حق خريد يا استفاده از دارايی ها را به دست می آورد. در قرارداد های اجاره به شرط تمليک، اجاره دهنده موظف است در صورت عمل به شرايط قرارداد توسط اجاره كننده، مالكيت قانونی دارايی مورد اجاره را در پايان مـدت اجاره به وی انتقال دهد.

ازسوی ديگر، اين استاندارد برای قرارداد هـای خـدماتی كـه حـق اسـتفاده از دارايـی را از يک طرف قرارداد به طرف ديگر منتقل نمی كند، كاربرد ندارد.

حسابداری اجاره ها:

اصطلاحات زیر در اين استاندارد با معانی مشخص زير به كار رفته است:

اجاره:

موافقت نامه ای است كه طبق آن، اجاره دهنده در برابر دريافـت مبلـغ مشخصی، حق استفاده از دارايی را براي مدت محدود به اجاره كننده واگذار می كند.

اجاره سرمايه ای:

به اجاره ای می گویند كه به موجب آن تقريبا تمام مخـاطرات و مزايـای ناشی از مالكيت دارایی به اجاره كننده منتقل می شود. مالكيـت دارايـی ممكـن اسـت نهايتـا انتقال يابد يا انتقال نيابد.

اجاره عملياتی:

به اجاره ای غير از اجاره سرمايه ای اطلاق می شود.

اجاره غير قابل فسخ:

نوعی اجاره است كه تنها در موارد زير قابل فسخ است:

  • وقوع برخی پيشامد های احتمالی بعيد
  • با مجوز اجاره دهنده
  • انعقاد قرارداد جديد اجاره برای همان دارايی يا دارايی مشابه، بين همان اجاره كننده و اجاره دهنده
  • پرداخت مبلغ اضافی توسط اجاره كننده، به گونه ای كه در آغـاز اجـاره در رابطـه بـا استمرار اجاره اطمينانی معقول وجود داشته باشد.

آغاز اجاره:

عبارت است از تاريخ در اختيار گرفتن دارايی يا آغـاز تعلـق گـرفتن اجـاره بهـا، هر كدام مقدم است.

دوره اجاره:

عبارت از دوره غير قابل فسخی است كه اجاره كننده، دارايی مورد نظر را بـرای آن دوره اجاره كرده است به اضافه هر مدت زمان ديگری كه اجاره كننده اختيار دارد اجاره آن دارايی را با پرداخت يا بـدون پرداخت مبلغ اضافـی ادامه دهد و در آغاز اجاره، اطمينـان معقولی وجود داشته باشد كه اجاره كننده از اين اختيار استفاده خواهد كرد.

حداقل مبالغ اجاره:

عبارت است از مبالغی كه اجاره كننده بايد در طول دوره اجاره بپـردازد يا از وی انتظار می رود كه پرداخت نماید (بـه اسـتثنای مخـارج ماليـات، نگهـداری دارايـی و خدمات كه به عهده اجاره دهنده است) همچنین:

  • در ارتباط با اجاره كننده، هر مبلغی كه توسط وی يا هر شخص وابسته بـه وی تـضمين شده است
  • در ارتباط بـا اجـاره دهنـده، هـر گونـه ارزش باقيمانـده كـه پرداخـت آن توسـط اجاره كننده يا شخص ثالثی به اجاره دهنده تضمين شده باشد.

با اين حال، چنان چه اجاره كننده اختيار داشته باشد دارايی مورد اجاره را به قيمتی خريداری كنـد كه انتظار می رود به مراتب كمتر از ارزش منصفانه آن در زمان قابل استفاده بـودن اختيـار خريـد باشد، و در آغاز قرارداد نيز اطمينان معقولی درباره استفاده از اين اختيار وجـود داشـته باشـد.

حداقل مبلغ اجاره عبارت از حداقل اجاره بهای قابل پرداخت در طول دوره اجاره به اضافه مبلـغ مورد نياز برای استفاده از اختيار خريد مزبور است.

ارزش منصفانه:

مبلغی است كه خريداری مطلع و مايل و فروشنده ای مطلع و مايل می توانند در معامله ای حقيقی و در شرايط عادی، يک دارايی را در ازای مبلغ مزبور با يكـديگر مبادلـه كنند.

عمر اقتصادی:

عبارت است از:

  • مدت زمانی كه ا نتظار می رود يک دارايی از لحاظ اقتصادی توسط يک يا چنـد كـاربر قابل استفاده باشد
  • تعداد توليد يا واحد های مشابهی كه انتظار می رود در فرآيند استفاده از دارايی توسط يك يا چند استفاده كننده كسب شود.

عمر مفيد:

عبارت است از مدت زمانی كه انتظار می رود منافع اقتصادی دارايی مورد اجاره توسط واحد تجاری مصرف شود. اين دوره از ابتدای دوره اجاره شروع مـی شـود و متـاثر از محدوديت های زمانی مندرج در قرارداد اجاره نيست.

ارزش باقيمانده تضمين شده:

عبارت است از:

  • در مورد اجار ه كننده، آن بخش از ارزش باقيمانده دارايی كه توسط اجـاره كننـده يـا شخص وابسته به وی تضمين گرديده است (مبلغ تضمين شده حداكثر مبلغـی اسـت كه می تواند تحت هر شرايطی قابل پرداخت باشد)
  • در مورد اجاره دهنده، آن بخش از ارزش باقيمانده دارايی كه توسط اجاره كننـده يـا شخص ثالثی تضمين شده است.

ارزش باقيمانده تضمين نشده:

عبارت است از آن بخـش از ارزش باقيمانـده دارايـی كـه اجاره دهنده نسبت به تحقق آن اطمينان كافی نـدارد يـا تنهـا توسـط شـخص وابـسته بـه اجاره دهنده تضمين شده است.

سرمايه گذاری نا خالص در اجاره:

عبارت است از مجموع حداقل مبالغ اجاره مربـوط بـه اجـاره سرمايه ای از ديد اجاره دهنده و هر گونه ارزش باقيمانده تضمين نشده ای كه به وی تعلـق می گيرد.

موسسه مشاوران ارائه دهنده انواع خدمات ترازنامه شرکتها می باشد.

سرمايه گذاری نا خالص در اجاره

سرمايه گذاری نا خالص در اجاره

درآمد مالی كسب نشده:

عبارت است از تفاوت بين

  • مجموع حداقل مبالغ اجاره مربوط به قرارداد اجاره سرمايه ای از ديد اجـاره دهنـده و هر گونه ارزش باقيمانده تضمين نشده ای كه به وی تعلق می گيرد
  • ارزش فعلی مبلغ ياد شده در بند “قبل” با نرخ ضمنی سود تضمين شده اجاره

سرمايه گذاری خالص در اجاره:

عبارت است از سرمايه گذاری ناخالص در اجاره پس از كسر درآمد مالی كسب نشده.

نرخ ضمنی سود تضمين شده اجاره:

عبارت است از نرخ تنزيلی كه در آغـاز اجـاره، سـبب شود مجموع ارزش فعلی حـداقل مبـالغ اجـاره و ارزش باقيمانـده تـضمين نـشده دارايـی با ارزش منصفانه دارايی مورد اجاره برابر شود.

نرخ فرضی استقراض برای اجاره كننده:

نرخ سود تضمين شده ای اسـت كـه اجـاره كننـده ناگزير می بود برای يک اجاره مشابه پرداخت كند يا در صورت عدم امكان تعيين آن، نرخی كه اجاره كننده ناگزير می بود در آغاز اجاره برای دريافت وامـی بـا شـرايط بازپرداخـت و ضمين مشابه جهت استقراض مورد نياز برای خريد دارايی مورد نظر متحمل شود.

طبقه بندی اجاره ها:

در اين استاندارد طبقه بندی اجاره ها مبتنی بر ميزان مخاطرات و مزايای ناشـی از مالكيـت دارايی است كه به اجاره دهنده يا اجاره كننده تعلق می گيرد.

مخاطرات شامل امكان وقـوع زيان ناشی از ظرفيت بلااستفاده يا منسوخ شدن فناوری و كاهش در بازده دارايی به دليـل تغيير شرايط اقتصادی است.

همچنين مواردی از قبيل انتظار عمليات سود آور در طول عمر اقتصادی دارايی و هر گونه سود حاصل از افزايش ارزش دارايی يا تحقق ارزش باقيمانده می تواند معرف مزايا باشد.

  • اجاره ای به عنوان اجاره سرمايه ای طبقه بندی می شـود كـه بـه موجـب آن تقريبـا تمـامی مخاطرات و مزايای ناشی از مالكيت دارايی منتقل شود.
  • اجاره ای كه تقريبا تمام مخاطرات و مزايای ناشی از مالكيت دارايی را منتقل نكند به عنوان اجاره عملياتی طبقه بندی می شود.
  • نوع اجاره (يعنی سرمايه ای يا عملياتی) به محتوای معامله و نه شكل قرارداد بستگی دارد.

نمونه هايی از شرايطی كه در آن، يک اجاره معمولا به عنوان اجاره سرمايه ای طبقـه بنـدی می شود، به شرح زير است:

  • طبق قرارداد اجاره، مالكيت دارايی در پايان دوره اجاره به اجاره كننده منتقـل شـود (اجاره به شرط تمليک).
  • اجاره كننده اختيار داشته باشد كه دارايی مورد اجـاره را در تـاريخ اعمـال اختيـار خريد به قيمتي كه انتظار می رود به مراتب كمتـر از ارزش منـصفانه دارايـی در آن تاريخ باشد خريداری كند و در آغاز اجاره، انتظار معقولی وجود داشـته باشـد كـه اجاره كننده از اين اختيار استفاده خواهد كرد.
  • دوره اجاره حداقل 75 درصد عمر اقتصادی دارايی را در برگيرد، حتی اگر مالكيت دارايی نهايتا منتقل نشود.
  • ارزش فعلی حداقل مبالغ اجاره در آغاز اجاره حـداقل برابـر بـا 90 درصـد ارزش منصفانه دارايی مورد اجاره باشد.
  • دارايی مورد اجاره دارای ماهيت خاصی باشد به گونه ای كه تنها اجاره كننده بتوانـد بدون انجام تغييرات قابل ملاحظه، از آن استفاده كند.

نکته: طبقه بندی اجاره ها در آغاز اجاره صورت می گيـرد.

اگـر در هـر زمـانی اجـاره دهنـده و اجاره كننده توافق كنند كه به جای تجديد قرارداد اجاره، شرايط آن را بـه گونـه ای تغييـر دهند كه با توجه به معيار های بند های 6 تا 8 منجر به طبقه بندی متفاوتی نسبت بـه اجـاره قبلی شود، قرارداد تجديد نظر شده به عنوان يک قرارداد جديد تلقـی مـی شـود.

تغييـر در برآورد ها (نظير تغيير در برآورد عمر اقتصادی يا ارزش باقيمانده دارايی مـورد اجـاره) يـا تغيير شرايط (به طور مثال، عدم پرداخت اجاره توسط اجاره كننده) نمی توانـد بـه عنـوان دليلی جهت تجديد طبقه بندی اجاره برای مقاصد حسابداری به كار رود.

اجاره زمين و ساختمان همانند اجـاره سـاير دارايی هـا بـه اجـاره سـرمايه ای و عمليـاتی طبقه بندی می شود.

اما يكی از ويژگی های زمين اين است كه معمولا عمر اقتصادی نامحدود دارد و چنان چه انتظار نرود مالكيت آن در پايان دوره اجاره به اجـاره كننـده منتقـل شـود، تقريبا تمامی مخاطرات و مزايای ناشی از مالكيت به اجاره كننده منتقل نمـی شـود (ماننـد اجاره زمين های وقفی).

اين نوع اجاره ها، اجاره عملياتي تلقی و هر گونـه پرداخـت اوليـه در رابطه با آنها به عنوان پيش پرداخت اجاره محـسوب و در طـول دوره اجـاره برمبنـای الگوی كسب منافع مورد انتظار مستهلک مـی شـود.

پـيش پرداخـت ياد شـده در سر فـصل دارايی های ثابت مشهود تحت عنوان “پيش پرداخت زمين های استيجاری” منعكس می شود.

موسسه مشاوران مطالعه مقاله حسابداری تسهیلات را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

حسابداری اجاره ها توسط اجاره كننده

حسابداری اجاره ها توسط اجاره كننده

حسابداری اجاره ها توسط اجاره كننده:

حسابداری اجاره ها توسط اجاره کننده، به صورت زیر می باشد.

اجاره های سرمايه ای:

اجاره های سرمايه ای بايد تحت عنوان دارايی و بدهی و به مبلغی معادل ارزش منـصفانه دارايـی مورد اجاره در آغاز اجاره يا به ارزش فعلی حداقل مبالغ اجاره، هر كدام كمتر است، در ترازنامه اجاره كننده منعكس شود.

برای محاسبه ارزش فعلی حداقل مبـالغ اجـاره، از نـرخ ضـمنی سـود تضمين شده اجاره و در صورتی كه تعيين نرخ ضمنی سود تضمين شده اجاره امكان پذير نباشـد، از نرخ فرضی استقراض برای اجاره كننده استفاده می شود.

معاملات و ساير رويداد ها طبق محتوا و واقعيت های اقتصادی و نه صرفا شكل قـانونی آنهـا شناسايی می شود.

در مورد اجاره های سرمايه ای ممكن است شكل قانونی اجاره به گونه ای باشد كه اجاره كننده مالكيت دارايی مورد اجاره را به دست نياورد، اما محتوا و واقعيت هـای اقتصادی مربوط به اجاره مبين آن است كه اجاره كننده با تعهد پرداخت مبلغی تقريبا برابـر ارزش منصفانه دارايی به اضافه هزينه مالی مربوط، منافع اقتصادی حاصـل از به كـارگيری دارايی مورد اجاره را برای بخش عمده عمر اقتصادی آن تحصيل می كند.

چنان چه اين اجاره ها در ترازنامه اجاره كننده منعكس نشود، منابع اقتصادی و تعهدات واحد تجاری كمتر از واقع ارائه و بدين ترتيب نسبت های مالی آن نيز مخدوش می شـود.

بنـابراين انعكاس اجاره های سرمايه ای، از يک سو به عنوان دارايی و از سوی ديگر به عنوان تعهـد پرداخت مبالغ اجاره بها در آينده، در ترازنامه مناسب است.

انعكاس بدهی های مربوط به اجاره های سرمايه ای به شكل مبلغ كاهنده دارايی های مربوط در ترازنامه مجاز نيست.

اگر در متن ترازنامه، بدهی ها به جـاری و غيرجـاری تفكيـک شـود، با بدهی های مربوط به اجاره نيز به همين شكل برخورد خواهد شد.

مخارج مستقيم اوليه مرتبط با هر يک از اجاره های سرمايه ای از قبيل هزينـه هـای ثبتـی و تامين تضمين های مربوط به عنوان بخشی از مبلغ دارايی شناسايی شده انعكاس می يابد.

مبالغ اجاره بايد بين هزينه های مالی و كاهش مانـده بـدهی تـسهيم شـود. هزينـه مـالی بايـد به گونه ای به دوره های مالی در طول دوره اجاره تسهيم شود كه يک نرخ سـود تـضمين شـده ادواری ثابت نسبت به مانده بدهی برای هر دوره ايجاد كند.

در عمل بـرای سـهولت محاسـبه می توان از نرخ تقريبی برای اين منظور استفاده كرد. در هر دوره مالی اجاره سرمايه ای، سبب ايجـاد هزينـه اسـتهلاک دارایی و هزينـه هـای مـالی می شود.

رويه استهلاک دارايـی مـورد اجـاره بايـد بـا رويـه مـورد اسـتفاده بـرای دارايی هـای استهلاک پذير تحت تملک واحد تجاری يكسان باشـد.

هزينـه اسـتهلاک بايـد طبـق اسـتاندارد حسابداری شماره 11 با عنوان “دارايی های ثابت مشهود” محاسبه و شناسايی شود.

اگر نسبت بـه تملک دارايی در پايان دوره اجاره توسط اجاره كننده، اطمينـان معقـولی وجـود نـدارد، دارايـی اجاره شده بايد در طول دوره اجاره يا عمر مفيد آن هر كدام كوتاه تر است، مستهلک شود.

دارايی ناشی از اجاره سرمايه ای كه معرف حق اجاره كننده برای اسـتفاده از مـورد اجـاره است، غالبا عمر محدودی دارد و بنابراين بايد در دوره هايی مستهلک گردد كـه منـافع آن عايد واحد تجاری می شود.

مبلغ استهلاک پذير دارايی اجاره شده، براساس روشی مـنظم و يکنواخت با رويه استهلاک ساير دارايی های مشابه تحت تملک اجاره كننده، در طـول دوره استفاده مورد انتظار از دارايی اجاره شده، مستهلک می شود.

چنان چه اطمينانی معقول وجود داشته باشد كه در پايان دوره اجاره، مالكيت دارايی به اجاره كننده منتقل مـی شـود، دوره استفاده مورد انتظار معادل عمر مفيد دارايی است. در غير اين صورت، دارايـی طـی دوره اجاره يا عمر مفيد آن، هر كدام كوتاه تر است، مستهلک می شود.

مجموع هزينه استهلای دارايی و هزينه مالی دوره به ندرت با مبالغ اجـاره بـرای آن دوره برابر است و بنابراين، شناسايی مبالغ اجاره به عنوان هزينه دوره صحيح نيست.

از ايـن رو، پس از آغاز اجاره، برابر بودن مبلغ دارايی و بدهی مربوط به اجاره امری بعيد است. براي تعيين كاهش ارزش دارايی مورد اجاره و به عبارت ديگر فزونی مبلغ دفتری نسبت به منافع اقتصادی آتی مورد انتظار دارايـی، از اسـتاندارد حـسابداری شـماره 11 بـا عنـوان دارايی های ثابت مشهود استفاده می شود.

اجاره كننده بايد در رابطه با اجاره های سرمايه ای موارد زير را افشا كند:

  • رويه حسابداری مورد استفاده جهت شناسايی اجاره های سرمايه ای
  • روش های مورد استفاده جهت محاسبه اسـتهلاک و عمـر مفيـد يـا نرخ هـای اسـتهلاک مـورد استفاده
  • صورت تطبيق ناخالص مبلغ دفتری، ذخيره كاهش دائمـی در ارزش دارايـی و اسـتهلاک انباشته در ابتدا و انتهای دوره كه اضافات، كاهش، استهلاک دوره و ساير اقـلام گـردش دارايی های مورد اجاره را نشان دهد
  • مجموع هزينه های مالی كه بابت قرارداد های اجاره سرمايه ای بـه دوره جـاری تخـصيص يافته است
  • مبالغ تعهدات ناشی از قرارداد های اجاره سرمايه ای پس از كسر هزينه های مالی تخـصيص يافته به دوره های آتی و تفكيک خالص بدهی های مربوط به دو طبقه جاری و غيرجاری.
  • شرح كلی از اهم شرايط قرارداد اجاره برای اجاره كننده از جمله مدت، مبلغ اجاره سالانه، شرايط تجديد قرارداد، اختيار خريد و محدوديت های پيش بينـی شـده در قـرارداد اجـاره شامل محدوديت در تقسيم سود، استقراض های جديد يا قرارداد های اجاره جديد.

اجاره های عملياتی:

در اجاره های عملياتی، مبالغ اجاره بايد بر مبنای خط مستقيم طی دوره اجـاره بـه عنـوان هزينـه دوره شناسايی شود مگر اين كه مبنای سيستماتيک ديگـری بيـانگر الگـوی زمـانی كـسب منـافع اقتصادی توسط استفاده كننده باشد.

برای اجاره های عملياتی، مبالغ اجاره (به استثنای مخارج خدماتی نظير بيمـه و نگهـداری) بر مبنای خط مستقيم به عنوان هزينه دوره شناسايی می شود، مگر اينكه مبنـای سيـستماتيک ديگری معرف الگوی زمانی كسب منافع اقتصادی دارايی توسط استفاده كننده باشد، حتـی اگر پرداخت های مربوط به اجاره بر آن مبنا نباشد.

اجاره كننده بايد در رابطه با اجاره های عملياتی موارد زير را افشا كند:

  • حداقل مبالغ اجاره آتی برای اجاره های عملياتی غير قابل فسخ همراه با اطلاعات مربوط به مدت و مبلغ اجاره ساليانه
  • مبالغ اجاره كه به عنوان هزينه دوره شناسايی شده است
  • شرح كلی از اهم شرايط اجاره در مورد اجاره كننده از جمله محدوديت های پيش بينی شده در قرارداد اجـاره، شـامل محـدوديت در تقـسيم سـود، استقراض های جديـد و انعقـاد قرارداد های اجاره جديد

موسسه مشاوران مطالعه مقاله حسابداری تسعیر ارز را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

حسابداری اجاره ها توسط اجاره دهنده

حسابداری اجاره ها توسط اجاره دهنده

حسابداری اجاره ها توسط اجاره دهنده:

حسابداری اجاره ها توسط اجاره دهنده به صورت زیر می باشد.

اجاره های سرمايه ای:

اجاره دهنده بايد دارايی مرتبط با اجاره سرمايه ای را در ترازنامه به عنوان يک رقم دريـافتنی و به مبلغی معادل سرمايه گذاری خالص در اجاره منعكس كند.

در اجاره های سرمايه ای، اجاره دهنده تقريبا تمام مخاطرات و مزايای ناشی از مالكيت دارايی را به اجاره كننده، منتقل می كند و بنابراين با مبالغ اجاره دريافتنی به صورت بازيافت اصل و درآمد مالی سرمايه گذاری برخورد می شود.

درآمد مالی بايد براساس الگويی شناسايی شود كه نسبت بـه مانـده سـرمايه گـذاری خـالص اجاره دهنده در رابطه با اجاره سرمايه ای، نرخ بازده ادواری ثابتی ايجاد كند.

در اجاره های سرمايه ای، درآمد مالی معمولا به گونه ای منطقی و سيستماتيک به هـر يـک از دوره های مالی تخصيص می يابد به نحوی كـه نـسبت بـه مانـده سـرمايه گـذاری خـالص اجاره دهنده در رابطه با اجاره سرمايه ای هر دوره مالی، نرخ بازده ادواری ثابتی حاصل شود.

مبالغ اجاره مربوط به هر دوره مالی (به استثنای مخارج خدمات) از سرمايه گذاری ناخـالص در اجاره برگشت داده می شود تا اصل سرمايه گذاری و درآمد مالي كسب نشده كاهش يابد.

ارزش باقيمانده تضمين نشده برآوردی كه در محاسبه سرمايه گذاری ناخالص اجاره دهنـده لحاظ می شود در پايان هر دوره بررسی می شود.

چنان چه ارزش باقيمانده تـضمين نـشده برآوردی كاهش يابد، تخصيص درآمد در طول دوره اجاره تجديد نظر می شـود و هرگونـه كاهش در مبالغی كه قبلا به سر فصل های ارزش باقيمانده تضمين نشده و درآمد مالی كسب نشده منظور شده است، بی درنگ شناسايی می شود.

مكرر با يک دارايی مورد اجاره سرمايه ای كه طبق استاندارد حسابداری شماره 31 بـا عنـوان دارايی های غير جاری نگهداری شده براي فروش و عمليات متوقف شده، به طـور مـستقل يـا در قالب يک مجموعه واحد، به عنوان نگهداری شده برای فروش طبقه بندی شده اسـت، بايد طبق استاندارد ياد شده برخورد شود.

مخارج مستقيم اوليه، از قبيل مخارج حقوقی و حق العمل به طور معمول در مراحل انجـام مذاكره و انعقاد قرارداد واقع می شود.

در اجاره های سرمايه ای، اين مخارج مـستقيم اوليـه به منظور كسب درآمد مالی تحمل و در دوره وقوع به عنوان هزينه شناسـايی می شـود و معادل آن، بخشی از درآمد مالی كسب نشده به درآمد دوره منتقل می گردد.

اجاره دهنده ای كه توليد كننده يا فروشنده است، بايد سود يا زيان فروش را همانند رويه مورد استفاده برای فروش های قطعی در صورت سود و زيان شناسايی كند.

چنان چه عمدا از نـرخ سـود تضمين شده كمتری استفاده شود، سود حاصل از فروش بايد با اعمال نرخ سـود تـضمين شـده تجاری رايج شناسايی شود.

افزون بـر اين، مخـارج مـستقيم اوليـه بايـد در شـروع دوره اجـاره به عنوان هزينه در صورت سود و زيان شناسايی شود.

توليد كننده يا فروشنده اغلب به مشتريان خود برای خريد يا اجاره حق انتخاب مـی دهـد. اجاره سرمايه ای يک دارايی توسط توليد كننده يا فروشـنده سـبب ايجـاد دو نـوع درآمـد به شرح زير می شود:

  • سود يا زيانی معادل سود و زيان ناشی از فروش قطعی دارايی مورد اجاره به قيمت هـای معمول فروش كه منعكس كننده هر گونه تخفيفات تجاری يا عمده فروشی است
  • درآمد مالی در طول دوره اجاره

توليدكننده يا فروشنده اجاره دهنده، درآمـد فـروش را در شـروع دوره اجـاره سـرمايه ای براساس حداقل ارزش منصفانه دارايی يا ارزش فعلی حداقل مبالغ اجاره كه بـا اعمـال نـرخ سود تضمين شده تجاری رايج محاسبه شده است، ثبت می كند.

بهای تمام شده فروش كـه در شروع دوره اجاره شناسـايی می شـود عبـارت از بهـای تمـام شـده، يـا در صـورت متفاوت بودن، مبلغ دفتری دارايی مورد اجاره پس از كـسر ارزش فعلـی ارزش باقيمانـده تضمين نشده است.

تفاوت بين درآمد فروش و بهای تمام شده فروش، سود فروش اسـت كه براساس رويه معمول واحد تجاری برای فروش های قطعی شناسايی می شود.

توليد كننده يا فروشنده اجاره دهنده در بعضی موارد به منظور جذب مشتری به طور صوری نرخ سود تضمين شده پايين تری را اعلام می كند.

استفاده از چنين نرخـی سـبب می شـود بخش عمده ای از كل درآمد معامله، در زمان فروش شناسايی شود. چنان چه به طور صوری نرخ سود تضمين شده پايين تری اعلام شود، سود حاصـل از فـروش بـه مبلغـی محـدود می شود كه در صورت اعمال نرخ سود تضمين شده تجاری رايج محاسبه می شد.

مخارج مستقيم اوليه معمولا در شروع دوره اجاره، به عنوان هزينه شناسايی می شود، زيرا، اين گونه مخارج اساسا مرتبط با كسب سود حاصل از فروش است.

اجاره دهنده بايد در رابطه با اجاره های سرمايه ای موارد زير را افشا كند:

  • سرمايه گذاری ناخالص در اجاره ها، درآمد مالی كسب نشده و سرمايه گذاری خـالص در اجاره ها در تاريخ ترازنامه و همچنين تفكيک خـالص مطالبـات مربـوط (سـرمايه گـذاری خالص در اجاره) به دو طبقه جاری و غيرجاری
  • ذخيره انباشته برای حداقل مبالغ اجاره غير قابل وصول
  • شرح كلی از اهم شرايط قرارداد اجاره بلند مدت در مورد اجاره دهنده

اجاره های عملياتی:

اجاره دهنده بايد دارايی های موضوع اجاره عملياتی را براساس ماهيت تحت سرفـصل دارايی هـای ثابت مشهود يا دارايی های نا مشهود در ترازنامه ارائه كند.

در اجاره های عملياتی، مخاطرات و مزايای عمده ناشی از مالكيت دارايی به اجـاره كننـده منتقل نمی شود.

بنابراين دارايی مورد اجاره توسـط اجـاره دهنـده در ترازنامـه مـنعكس و اجاره بها در طول دوره اجاره به عنوان درآمد شناسايی می شود.

درآمد اجاره ناشی از اجاره عملياتی بايد به روش خط مستقيم در طـول دوره اجـاره شناسـايی شود، مگر اينكه مبنای منظم ديگری، الگوی زمـانی كـسب منـافع ناشی از دارايی را بـه گونـه مناسب تری نشان دهد.

مخارجی از قبيل استهلاک كه برای كسب درآمد اجاره تحمل می شـود بـه عنـوان هزينـه شناسايی می گردد.

درآمد اجاره (به استثنای مبالغ دريـافتی بابـت خـدماتی ماننـد بيمـه و نگهداری) معمولا به روش خط مستقيم در طول دوره اجاره شناسايی می شود، مگر اينكـه مبنای منظم ديگری معرف بهتری از الگوی زمانی كسب منافع دارايی مورد اجـاره باشـد.

در هر دو حالت ممكن است الگوی شناسايی درآمد با مبنای دريافت اجاره متفاوت باشد. مخارج مستقيم اوليه ای كه مشخصا در ارتباط با كسب درآمد از محل اجاره عملياتی واقع می شود، در طول دوره اجاره متناسب با درآمد اجاره به سود و زيان منظور می شود يـا در دوره وقوع به عنوان هزينه دوره شناسايی می گردد.

استهلاک دارايی های اجاره داده شده بايد منطبق با رويه معمول اجـاره دهنـده بـرای دارايی هـای مشابه باشد و هزينه استهلاک بايد طبق استاندارد حسابداری شـماره 11 بـه عنـوان “دارايی هـای ثابت مشهود” محاسبه و شناسايی شود.

توليد كننده يا فروشنده اجاره دهنده در رابطه با اجاره عملياتی سودی بابت فروش شناسايی نمی كند، زيرا اجاره عملياتی معادل فروش نيست.

اجاره دهنده بايد در رابطه با اجاره های عملياتی موارد زير را افشا كند:

  • صورت تطبيق ناخالص مبلغ دفتری، استهلاک انباشته و ذخيـره كـاهش دائمـی در ارزش برای هر گروه اصلی از دارايی های مورد اجاره در ابتـدا و انتهـای دوره كـه حـسب مـورد نشان دهنده موارد زير باشد:
  1. هزينه استهلاک دوره
  2. زيان كاهش دائمی در ارزش شناسايی شده در صورت سود و زيان
  3. برگشت زيان های كاهش دائمی در ارزش دارايی ها طی دوره
  • حداقل مبالغ اجاره آتی مربوط به اجاره های عملياتی غير قابل فـسخ همـراه بـا اطلاعـات مربوط به مدت و مبلغ اجاره ساليانه
  • شرح كلی از اهم شرايط اجاره ها در مورد اجاره دهنده.

موسسه مشاوران مطالعه مقاله حسابداری شرکت بازرگانی را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

معاملات فروش و اجاره مجدد

معاملات فروش و اجاره مجدد

معاملات فروش و اجاره مجدد:

معاملات فروش و اجاره مجدد متضمن فروش دارايی و اجاره آن توسط همان فروشـنده اسـت. مبالغ اجاره و قيمت فروش دارايی معمولا به هم وابستگی دارند زيرا هر دو به طور يک جـا مـورد مذاكره قرار می گيرند.

نحوه حسابداری معاملات فروش و اجاره مجدد به نوع اجاره بستگی دارد. چنان چه معامله فروش و اجاره مجدد از نوع اجاره سرمايه ای باشد مـازاد عوايـد فـروش نـسبت به مبلغ دفتری دارايی نبايد بی درنگ به عنوان درآمد در صورت های مالی فروشنده (اجاره كننـده) منعكس شود.

اين مازاد بايد در طول دوره اجاره به عنوان درآمد شناسايی شود .چنان چه اجاره مجدد، از نوع اجاره سرمايه ای باشد، معامله اجاره مجدد وسيله ای است كـه اجاره دهنده با وثيقه گرفتن دارايی، منابع مالی مورد نياز اجـاره كننـده را تـامين می كنـد.

به همين دليل تلقی مازاد حاصل از فروش نسبت به مبلغ دفتری دارايی به عنـوان درآمـد، مناسب نيست بلكه در طول دوره اجاره به عنوان درآمد شناسايی می شود.

چنان چه معامله فروش و اجاره مجدد از نوع اجاره عملياتی باشد و مـشخص گـردد كـه معاملـه بر مبنای ارزش منصفانه انجام شده است، سود يا زيان بايد بی درنگ شناسايی شود.

در صورتی كه قيمت فروش كمتر از ارزش منصفانه دارايی باشد، زيان بايـد بـی درنـگ شناسـايی شـود، مگر اينكه زيان حاصل، با مبالغ اجاره ای كمتر از نرخ بازار، در آينده جبران شـود.

در ايـن حالـت، زيان ياد شده بايد متناسب با مبالغ اجاره طی دوره ای كه انتظار می رود از دارايـي مـور د نظـر استفاده شود، مستهلک گردد.

چنان چه قيمت فروش بيش از ارزش منصفانه باشد، مبلـغ مـازاد بايد طی دوره ای كه انتظار می رود از دارايی مورد اجاره استفاده شود، مستهلک گردد.

چنان چه اجاره مجدد، از نوع اجاره عملياتی باشد و مبالغ اجاره و قيمت فروش مبتنـی بـر ارزش منصفانه باشد، در عمل يک فروش عادی صورت گرفته است و هـر گونـه سـود و زيان ناشی از آن بی درنگ شناسايی می گردد.

در اجاره های عملياتی، چنان چه ارزش منصفانه دارايی در زمان فروش و اجاره مجدد كمتر از مبلغ دفتری دارايی باشد، بايد بی درنگ زيانی معادل تفاوت مبلغ دفتری و ارزش منـصفانه شناسـايی شود.

در اجاره های عملياتی، اگر ارزش منصفانه در تاريخ فروش و اجاره مجدد كمتـر از مبلـغ دفتری باشد، زيان شناسايی می شود.

در مورد اجاره های سرمايه ای چنين تعديلی مورد نياز نيست، مگر اينكه كاهش ارزش دارايی دائمی باشد كه در اين صورت بر اساس اسـتاندارد  حسابداری شماره 11 با عنوان دارايی های ثابت مشهود، مبلغ دفتری دارايـی بـه مبلـغ قابـل بازيافت كاهش داده می شود.

تاريخ اجرا:

الزامات اين استاندارد برای كليه صورت های مالی كه دوره مالی آنها از تاريخ 1/1/1380 و بعد از آن شروع می شود، لازم الاجراست.

مطابقت با استاندارد های بين المللی حسابداری:

با اجرای الزامات اين استاندارد، مفاد استاندارد بين المللی حسابداری شماره 17 بـا عنـوان حسابداری اجاره ها نيز رعايت می شود.

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله مدیر مالی، مدیر اجرایی را به شما پیشنهاد می کنیم.

برای انجام کلیه خدمات حسابداری شرکت ها با شماره 09120202822 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *