مقالات ثبت شرکتها

چارت سازمانی

چارت سازمانی

نمودار ها به طور کلی برای بالا بردن وضوح انتقال اطلاعات استفاده می شوند اما همیشه منظور از نمودار، نمودار های آماری و ریاضی نیست.

برای نشان دادن مراحل و یا جزئیات یک موضوع، از نمودار های سازمانی استفاده می شود.

چارت سازمانی:

چارت سازمانی در حقیقت نموداری است که ارتباطات را در میان جایگاه های مختلف شغلی نمایش داده و از سلسله مراتب سازمانی پیروی می کند.

نخستین نمونه از چارت سازمانی در خلال سال های ۱۷۵۱ تا ۱۷۷۲ در دانشنامه آنسیکلوپدی انتشار یافته است.

ساختار سازمانی در حقیقت یک شیوه برای نظم دادن به افراد و مشاغل گوناگون در سازمان می باشد که عدم وجود آن، اگر چه برای شرکت های کوچک چندان مورد اهمیت نیست، اما برای شرکت ها و سازمان های بزرگ که افراد با یکدیگر برخورد چندانی ندارند، بسیار مشکل آفرین خواهد بود.

در برخی موارد چارت سازمانی هم معنی با ساختار سازمانی بیان می شود که اگر چه تقریبا به یکدیگر نزدیک هستند، اما نباید دو اصطلاح را هم رده و به جای یکدیگر قرار داد.

ساختار سازمانی در حقیقت به معنای گسترده تری استفاده می شود و نوعی ابزار مدیریتی برای دست یابی به اهداف سازمان است که تغییرات در آن روی استراتژیک سازمان اثرگذار می باشد.

به معنای دیگر، ساختار سازمانی در حقیقت نشان دهنده اهداف تشکیل سازمان و استراتژی های آینده سازمان می باشد.

اما در طرف دیگر، چارت سازمانی در حقیقت نوعی نمودار است که بر اساس سلسله مراتب تهیه و تدوین شده است و جایگاه های شغلی و ارتباط میان مشاغل در آن ذکر شده اندکه تغییرات در آن، تاثیر چندانی در مسیر و استراتژی کلی سازمان نخواهد داشت.

خدمات حسابداری و مالی

مزایای استفاده از چارت سازمانی:

مزایای زیادی در استفاده از چارت سازمانی وجود دارد که عبارتند از:

  • سادگی
  • حل مسئله
  • شروع به کار
  • برنامه ریزی و مدیریت پروژه

معایب استفاده از چارت سازمانی:

  • عدم انعطاف پذیری
  • عدم نمایش ساختار غیر رسمی سازمان
  • عموما صلب هستند

موسسه مشاوران مطالعه مقاله کاهش هزینه سازمان را به شما عزیزان پیشنهاد می نماید.

انواع چارت سازمانی

انواع چارت سازمانی

انواع چارت سازمانی:

انواع چارت سازمانی شامل موارد زیر می باشد:

نمودار سلسله مراتبی (Hierarchical):

مرسوم ترین نوع نمودار سازمانی است که در آن کارکنان در گروه های مختلف دسته بندی شده و هر گروه یک مافوق دارد.

هر فرد به مافوق خود و هر بخش به بخش بالایی گزارش می دهد و مرکز قدرت در بالای نمودار مشخص شده است.

نمودار سلسله مراتب سازمانی را می توان به هرم تشبیه کرد و به نوعی آن را شبیه به طبقات اجتماعی دانست.

مزایا:

  • روابط مشخص
  • سادگی در ترسیم
  • ایجاد انگیزه برای پیشرفت و رسیدن به سطوح بالا تر

معایب:

  • ارتباطات کم در سازمان
  • بوروکراسی زیاد
  • نگاه وظیفه ای هر بخش

نمودار وظیفه ای (Functional):

در این نوع نمودار ها، به جای به کارگیری مدیران با مهارت های عمومی که در نمودار های ساختار های سلسله مراتبی به کار می رود، از مدیران وظیفه ای و متخصص استفاده می شود.

هر مدیر سرپرستی گروهی را که وظایف مشابهی دارند به عهده می گیرد. در این نوع ساختار به جای جایگاه و پست، برای وظیفه و کارکرد سلسله مراتب تعیین ‌می کنیم.

این کار موجب تخصصی شدن بیشتر کار و افزایش بهره وری می شود اما از سویی مهارت های مدیریتی تا حدودی نادیده گرفته می شوند زیرا مدیران عملیاتی جایگزین مدیران ارشد می شوند.

سرپرست هر بخش، بر آن بخش کنترل کامل دارد و می تواند اموری مانند آموزش، تخصیص وظایف و ارتقا را انجام دهد.

این نوع ساختار در سازمان های کوچک تا متوسط مفید تر است اما اگر تعارض های مدیریتی به شکل صحیح مدیریت شود در شرکت های بزرگ نیز مفید است.

مزایا:

  • تخصصی شدن کار ها
  • افزایش کارایی
  • به اشتراک گذاری دانش و مهارت

معایب:

  • کاهش انعطاف پذیری و محدود شدن برخی روابط
  • کمبود نو آوری و دیدگاه محدود از اهداف سازمانی برای کارکنان
  • هماهنگی ضعیف افقی زیرا بخش ها به یکدیگر پاسخ گو نیستند

نمودار پروژه ای (Project):

این ساختار برای سازمان های پروژه ای مناسب است. در یک سازمان پروژه ای، تمامی شرکت در قالب پروژه ها سازمان دهی می شوند.

سازمان هایی که از ساختار چارت سازمانی پروژه ای استفاده می کنند، اهداف سازمانی خود را بر مبنای اهداف پروژه قرار می دهند و در طول اجرای پروژه، افراد به مافوق خود گزارش می دهند و لازم به ذکر است که در این ساختار، افراد بدون بخش هستند و تنها در مسیر اجرای پروژه فعالیت دارند.

نکته: این ساختار موقت است و زمانی که پروژه تمام شود این ساختار نیز منحل می شود.

مزایا:

  • شفافیت و گزارش مستقیم به مدیر پروژه که باعث تصمیم گیری آسان در امور می شود
  • افزایش مهارت و تجربه برای اعضا به دلیل حضور در پروژه های مختلف
  • سازمان برنامه ریزی شده عمل می کند

معایب:

  • عدم احساس امنیت شغلی برای کارکنان
  • برنامه ریزی دقیق آن ممکن است استرس زا باشد
  • چالش های مدیریتی به دلیل قدرت زیاد مدیر پروژه
  • اگر سازمان دو یا پروژه داشته باشد، در صورت تخصیص نا برابر منابع ممکن است سو تفاهم پیش بیاید
  • موقت بودن
  • نیاز به افراد ماهر

موسسه مشاوران مطالعه مقاله سازمان مردم نهاد را به شما عزیزان پیشنهاد می نماید.

نمودار ماتریسی

نمودار ماتریسی

نمودار ماتریسی (Matrix):

این نوع نمودار ترکیبی از نمودار وظیفه ای و پروژه ای شبیه یک جدول است که در آن افراد به دو یا چند مافوق گزارش می دهند. یکی مدیر پروژه/ محصول و یکی مدیر وظیفه ای.

در طراحی ماتریس فعالیت های روی محور عمودی برحسب وظیفه گروه بندی می شوند و بر روی این الگوی عمودی یک الگوی افقی مبتنی بر تفکیک سازی بر حسب پروژه یا محصول قرار می گیرد و افراد برای انجام کار های مشابه می توانند به هم ملحق شوند.

سه نوع ساختار ماتریسی چارت سازمانی وجود دارد:

ساختار ماتریسی قوی:

اختیارات مدیر پروژه ای بیشتر است و ساختار به سمت پروژه ای بودن گرایش دارد.

ساختار ماتریسی ضعیف:

اختیارات مدیر وظیفه ای بیشتر است و ساختار به سمت وظیفه ای بودن گرایش دارد.

ساختار ماتریسی متعادل (بالانس):

حالت تعادل وجود دارد.

مزایا:

  • ارائه یک روش قابل قبول برای ادغام اهداف پروژه ای با اهداف عملیاتی
  • استفاده کارکنان از تجربه های یکدیگر
  • استفاده موثر از منابع انسانی محدود
  • جریان وسیع اطلاعات
  • پویایی

معایب:

  • نیازمند درجه بالایی از همکاری بین مدیریت عملیاتی و پروژه ای
  • سردرگمی کارکنان (زیرا به دو مدیر گزارش می دهند)
  • پیچیدگی

نمودار افقی یا مسطح (Horizontal/Flat):

این نوع ساختار سازمانی در سازمان هایی بر مبنای خود مدیریتی اداره می شوند به کار گرفته می شود. دارای سلسله مراتب کمتری است و بیشتر در کسب و کار های کوچک استفاده می شود اما سازمان های بزرگ از آن مستثنا نیستند.

در این نوع ساختار تاکید بر خود مدیریتی و افزایش توانایی کارکنان در تصمیم گیری است.

یکی از تفکرات بنیادی در این نوع ساختار، وجود لایه های کم مدیریت و حذف سلسله مراتب و مرز های میان بخش های مختلف است.

در واقع در این ساختار نگاه فرآیندی تر است تا وظیفه ای. از دیگر ویژگی های این ساختار، استفاده از تیم های تخصصی به جای افراد متخصص است.

در مقایسه با یک ساختار سلسله مراتبی، در ساختار افقی مسئول یک دپارتمان مسئولیت بیشتری نسبت به یک مدیر دارد.

معروف ترین شرکتی که از این ساختار استفاده می کند، شرکت بازی سازی Valve است. در این شرکت کسی به شما نمی گوید که چه کاری انجام دهید اما هر کدام از کارکنان می توانند پروژه های مختلف را ببینند و هر کدام را که می خواهند انتخاب کنند.

مزایا:

  • خود مختاری و تصمیم گیری بدون اتکا به دیگر بخش ها
  • تخصصی سازی کار ها
  • ایجاد خود رهبری در یک محیط کار آزاد

معایب:

  • هر کدام از کارکنان به یک مدیر گزارش می دهند که باعث سردرگمی می شود

نمودار بخشی (Divisional):

در این نوع ساختار، افراد با ویژگی های مشابه در یک دپارتمان قرار می گیرند. نوع تصمیم گیری در این سازمان ها غیر متمرکز است و هر دپارتمان تجهیزات، منابع و منابع خاص خود را دارد که روش کار مستقل تر را امکان پذیر می نماید تا مانند یک سازمان مستقل فعالیت نماید.

اغلب، بخش ها بدون نیاز به تایید دیگران سریعا تصمیم می نمایند و تقسیم بندی دپارتمان ها بر اساس محصول، منطقه جغرافیایی، مشتری و یا زمان صورت می گیرد.

نکته: معمولا شرکت های بزرگ از این ساختار استفاده ‌می کنند.

مزایا:

  • کاهش لایه های مدیریتی غیر ضروری
  • تصمیم گیری سریع
  • امکان سنجش عملکرد هر بخش

معایب:

  • نا کارآمدی عملیاتی در تفکیک وظایف تخصصی
  • هزینه های اجرا بالا
  • خود مختاری بیش از حد هر بخش

ثبت شرکتها

ساختار شبکه ای (Network):

این ساختار غیر متمرکز تر و انعطاف پذیر تر از سایر ساختار ها است به این معنی که سلسله مراتب کمتری در آن وجود دارد و همچنین روابط داخلی و خارجی بین مدیران و مدیران ارشد را به خوبی مجسم می کند.

ساختار شبکه ای مبتنی بر روابط آزاد و با الهام گرفتن از ساختار های اجتماعی است.

در ساختار های سلسله مراتبی به علت وجود ساختاری بوروکراتیک، بیشتر تصمیم گیری ها از جانب مدیریت است که با یک اشتباه می تواند به تمام سازمان ضرر برساند اما در ساختار شبکه ای از دیگر افراد نیز کمک گرفته می شود.

مزایا:

  • کاهش اشتباهات مدیریتی
  • کمک به مدیران در تصمیم گیری
  • تسریع در تصمیم گیری ها
  • کنترل بیشتر در سطوح سازمانی
  • انعطاف پذیری

معایب:

  • افزایش پیچیدگی در روابط سازمانی
  • اختلاف در پاسخ گویی و گزارش دهی کارکنان
  • افزایش احتمال رخداد شرایط غیر قابل پیش بینی

ساختار خطی (Linear):

یکی از ساده ترین انواع ساختار سازمانی است که در آن قدرت در بالا قرار دارد و برای هر بخش سرپرستی تعریف شده که بر آن بخش کنترل دارد.

ساختار اداری مستقل از ویژگی های اصلی آن است و تصمیمات مستقل گرفته می شود. این ساختار گاهی حالت خشک و دیکتاتور گونه دارد و هر بخش وظایف خود را مستقل و بدون کمک انجام می دهد.

ساختار خطی بیشتر در شرکت های کوچک وجود دارد این ساختار می تواند به صورت خطی مطلق یا خطی دپارتمانی تعریف شود ساختار خطی بخشی، که با عنوان ساختار وظیفه ای (functional structure) معرفی می شود.

مزایا:

  • نقش های مدیریتی ساده و روشن است
  • اجازه می دهد تصمیمات سریع بگیریم
  • حفظ انضباط در میان کارکنان آسان است

معایب:

  • در صورت نبود مدیر امکان قطع روابط تجاری و عدم حرکت شرکت وجود دارد
  • تمرکز قدرت و کم شدن ابتکار عمل کارکنان

موسسه مشاوران مطالعه مقاله تحول دیجیتال در سازمان را به شما عزیزان پیشنهاد می نماید.

نمودار مبتنی بر تیم

نمودار مبتنی بر تیم

نمودار مبتنی بر تیم (Team-Based):

در این ساختار تیم هایی وجود دارد که علاوه بر وظایف شخصی، برای رسیدن به یک هدف نیز تلاش می کنند.

کارکنان در تیم هایی که پروژه مشخصی برای آنها وجود دارد فعالیت می کنند. نظارت بر تیم ها کم است و یا چند تیم زیر نظر یک مدیریت فعالیت می کنند که نیازمند خود کنترلی بیشتر در بین کارکنان است.

در این ساختار، مدیر اهداف و مایل استون (milestone) و استاندارد ها عملکردی را تعریف می نماید و اعضای تیم اجازه دارند که نحوه دست یابی به این الزامات را تعیین کنند.

نکته: در این ساختار سلسله مراتب کمتر و انعطاف پذیری بیشتر است.

مزایا:

  • حل سریع تر مشکلات به وسیله تیم ها
  • انعطاف پذیر و توانمند ساختن کارکنان

معایب:

  • بالقوه برای مناقشه است
  • برخی کارکنان برای کار تیمی مناسب نیستند
  • کارکنان ضعف خود را پشت تیم مخفی می کنند

پلمپ دفاتر

نمودار دایره ای:

در این نوع از ساختار، سلسله مراتب و سطوح مختلف سازمانی به صورت دایره ای نمایش داده می شود. مرکز قدرت در وسط قرارگرفته و لایه های بعدی، نشان دهنده سطوح بعدی است به این معنی که همچنان سلسله مراتب در این نوع ساختار وجود دارد.

نکته: هر چه لایه ای به مرکز نزدیک تر باشد، در سطح بالا تری قرار دارد.

مزایا:

  • ساختار مبتنی بر ریشه یابی مشکل و کمک به حل مسئله در سازمان
  • جریان بالای اطلاعات

معایب:

  • ممکن است برای کارکنان هنگام گزارش دهی و گزارش گیری گیج کننده باشد
  • مزایا و معایب نمودار سازمانی دایره ای

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله اهمیت بازاریابی را به شما پیشنهاد می کنیم.

برای برای مشاوره و کلیه امور ثبت شرکت ها با شماره 09120202822 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *