مقالات حسابداری و حسابرسی

محاسبه بهای تمام شده کالای تولیدی

محاسبه بهای تمام شده کالای تولیدی

رشد روز افزون علم و فناوری ‌های نوین و استفاده از ابزار های همراه، سبب شد که کسب و کار های بسیار متنوعی در جهان پا به عرصه رقابت گذاشت.

یکی از مهم‌ ترین اهداف هر کسب ‌و‌ کار در واحد های اقتصادی، فروش محصول یا خدمت خود، و به دنبال آن کسب درآمد می باشد.

دیدگاه برخی کارشناسان این است که ” انگیزه کسب سود و درآمد” مهم ترین و قدرتمند ترین محرک در اداره امور کسب ‌و کار ها تلقی می شود.

یک راه مهم برای رسیدن به این هدف، توانایی و امکان محاسبه هزینه‌ هایی است که برای تولید کالا یا ارائه خدمت، به سازمان یا شرکت مربوطه، تحمیل می شود.

با محاسبه بهای تمام شده و تحلیل آن می‌توان علاوه بر مدیریت صحیح هزینه‌ ها و برنامه ‌ریزی دقیق و اصولی برای آینده، پاسخ‌ های برنامه ریزی شده و خوبی به سهام داران و سرمایه‌ گذاران ارائه کرد.

تعریف بهای تمام شده کالای تولیدی:

عبارت است از هزینه ‌های مستقیم مربوط به تولید کالا های فروخته شده توسط یک شرکت یا سازمان. این مقدار، شامل هزینه مواد مصرفی در تولید کالا و هزینه ‌های مستقیم نیروی کار مورد استفاده در تولید آن می‌ باشد.

در واقع می توان گفت که بهای تمام شده کالای فروش رفته، هزینه ایجاد محصولات و خدماتی است که یک شرکت به فروش می‌رساند.

لازم به ذکر است که فقط هزینه هایی مورد توجه هستند که به صورت مستقیم به تولید محصول مربوط می شوند و هزینه ‌های غیرمستقیم، از جمله هزینه ‌های توزیع، فروش و بازاریابی، محاسبه نمی شوند.

بهای تمام شده کالای فروش رفته، در صورت سود و زیان ثبت می‌گردد و می ‌تواند برای محاسبه حاشیه سود نا خالص شرکت از درآمد کسر شود.

حسابداری بهای تمام شده ( حسابداری صنعتی ) ابزاری بسیار مهم و قوی برای بخش مدیریت به شمار می ‌رود زیرا مدیران با استفاده از آن بهای تمام شده تولیدات و یا کالا های خریداری شده یا فروش رفته را محاسبه می کنند.

مزیت های حسابداری صنعتی:

  • ایجاد کنترل روی هزینه های تولید
  • کاهش هزینه های سازمانی
  • افزایش بهره وری
  • ارتقا سطح انگیزه پرسنل

هزینه‌ یابی چیست؟

به امر طبقه‌ بندی و تسهیم صحیح هزینه ‌ها به منظور تعیین قیمت تمام شده محصولات و خدمات آن هزینه یابی می گویند که شامل موارد زیر می باشد:

  • تعیین بهای تمام شده ساخت یک محصول
  • تعیین بهای تمام شده ارائه یک خدمت
  • تعیین روشی که به وسیله آن هزینه ‌ها مدیریت شود

روش محاسبه قیمت تمام شده:

برای تعیین قیمت تمام شده باید 5 مورد زیر را در نظر گرفت:

  1. هزینه ‌های ثابت: اقلام ثابت تعهد شده، اقلام ثابت اختیاری.
  2. هزینه های متغییر: مواد مستقیم، دستمزد مستقیم، سربار ساخت، هزینه توزیع، هزینه تشکیلاتی.
  3. هزینه های مختلط
  4. هزینه ‌های نیمه متغیر
  5. هزینه های نیمه ثابت

نحوه محاسبه بهای تمام شده در شرکت های خدماتی:

بهای تمام شده در موسسات خدماتی شامل دستمزد و هزینه های سربار می باشد. برای محاسبه این بهای تمام شده می توان اقلام بهای تمام شده را بین خدمات در دست اقدام تسهیم کرد.

برای این کار می توان از دو روش زیر استفاده کرد:

  • روش هزینه یابی سفارش کار
  • روش هزینه یابی مرحله ای

فرمول بهای تمام شده:

برخی از فرمول های محاسبه بهای تمام شده کالا:

خرید خالص = خرید طی دوره + اضافات خرید – ( برگشت از خرید + تخفیفات درصدی خرید + کسورات خرید )

موجودی کالای آماده برای فروش = موجودی کالای اول دوره + خرید خالص

بهای تمام شده کالای فروش رفته = موجودی کالای آماده برای فروش – موجودی کالای پایان دوره

موجودی کالای پایان دوره = موجودی های قابل شمارش کالا در انبار ها * بهای هر کالا

موسسه مشاوران ارائه دهنده انواع امور حسابرسی می باشد.

سیستم‌ های سنتی محاسبه بهای تمام شده

سیستم‌ های سنتی محاسبه بهای تمام شده

سیستم‌ های سنتی محاسبه بهای تمام شده:

غیر از رویکرد نوین محاسبه بهای تمام شده که در بالا گفته شد، سیستم های سنتی نیز وجود دارند که معمولا برای تخصیص هزینه سربار، از هزینه (ساعت) کار مستقیم به عنوان مبنای تخصیص استفاده می‌ کند.

اما امروزه هزینه کار مستقیم، اغلب کمتر از ۱۵ درصد است و در مقابل، هزینه ‌های سربار بیش از ۵۰ درصد از هزینه محصول را شامل می شوند.

در سیستم سنتی هزینه یابی بهای تمام شده، فرآیند های زیر محاسبه می‌ شود:

  1. اختصاص مواد مستقیم و دستمزد مستقیم به محصول یا خدمت
  2. تخصیص هزینه ‌های سربار به محصول یا خدمت بر مبنای نرخ جذب معین
  3. محاسبه بهای تمام شده محصول یا خدمت

مشکلات سیستم سنتی هزینه یابی:

  • هزینه کار مستقیم اهمیت خود را از دست می ‌دهد.
  • جوابگوی جریان تولید پیچیده و غیر معمول نیست.
  • اطلاعات صحیح و واقعی در مورد بهای تمام شده کالا و میزان سود آوری شرکت ارائه نمی‌دهد.
  • استفاده از یک مبنای تخصیص نمی ‌تواند  تمام روابط بین هزینه ‌ها را درست نشان دهد.
  • علی‌ رغم بالا بودن سهم هزینه سربار در هزینه محصول، نحوه تخصیص هزینه سربار به هر اندازه که باشد اهمیت و جایگاهی ندارد.

برای رفع این مشکلات، معمولا از روش ABC  استفاده می شود.

ABC  چیست؟

هزینه ‌یابی بر مبنای فعالیت ( Activity Based Costing ) نوعی مدل جدید برای هزینه ‌یابی است که در آن، تمرکز روی هزینه ‌های غیرمستقیم سازمانی می باشد، بر خلاف روش‌ های مرسوم که بیشتر روی هزینه ‌های مستقیم متمرکز شده اند.

این روش با بررسی فعالیت ‌هایی که به طور مستقیم در فرآیند عملیاتی دخالت دارند، به ارائه اطلاعات دقیق بهای تمام شده می ‌پردازد و با تکیه بر تجزیه و تحلیل هزینه‌ ها در هر فعالیتی، به سود آوری سازمان کمک می‌ رساند.

شیوه پیاده ‌سازی  ABC:

  1. شناسایی هزینه ها
  2. شناسایی خروجی‌ ها
  3. شناسایی فعالیت‌ ها
  4. تخصیص منابع و ایجاد مخازن هزینه
  5. تخصیص هزینه فعالیت ‌ها به خروجی‌ ها
  6. تحلیل و گزارش گیری بهای تمام شده

مزایای استفاده از  ABC:

استفاده از ABC  مزیت ‌های زیادی برای سازمان به همراه دارد، که در اینجا به شش مورد آن اشاره می‌ شود:

  1. امکان وجود کنترل هزینه ‌ها
  2. ارزیابی صحیح ‌تر از عملیات مالی
  3. تصمیم‌ گیری در خصوص برون ‌سپاری فعالیت ‌ها
  4. شناسایی فعالیت ‌های هزینه ‌زا و کم ارزش
  5. کنترل عملیات و برنامه ‌ریزی درست، صحیح‌ و دقیق‌ مدیریتی
  6. تعیین بهای تمام شده و قیمت‌ گذاری محصولات به طور منطقی‌ و دقیق

اگر این مطلب برای شما رضایت بخش بوده است، مطالعه مقاله حسابداری دولتی را به شما پیشنهاد می کنیم.

جهت بهره مندی از انواع امور حسابداری با شماره 09120202822 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

دیدگاه خود را بیان کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *